Sarısıvat Köyü Tarihçe

Tarih, Kültür, İnanç ve Doğanın İç İçe Geçtiği Bir Ada

Ege Denizi’nin kuzeyinde, Çanakkale Boğazı’nın çıkış noktasında yer alan Bozcaada; binlerce yıllık tarihi, çok kültürlü yapısı, özgün mimarisi ve doğal güzellikleriyle Türkiye’nin en özel yerleşimlerinden biridir. Antik dönemlerden Osmanlı’ya, Rum ve Türk kültürlerinin birlikte şekillendirdiği ada dokusu; günümüzde tarih, kültür ve deniz turizmini bir arada sunan önemli bir destinasyon oluşturmaktadır. Kaynaklarda yer alan bilgiler doğrultusunda Bozcaada’da gezilip görülmesi gereken yerler; tarihi ve mimari yapılar, dini mekânlar, müzeler, doğal güzellikler ve plajlar başlıkları altında toplanabilir.

1. Tarihi ve Mimari Yapılar

Bozcaada Kalesi

Bozcaada’nın simgesi niteliğindeki kale, adaya feribotla yaklaşırken tüm ihtişamıyla ziyaretçileri karşılamaktadır. Temelleri Fenikeliler, Cenevizliler ve Venedikliler dönemine kadar uzanan kale, bugünkü görünümünü Fatih Sultan Mehmet’in emriyle 1455 yılında yapılan onarımlar sonucunda almıştır. Osmanlı döneminde stratejik bir savunma noktası olarak kullanılan kale, günümüzde etnografya sergileri ve açık hava müzesiyle ziyaretçilere hizmet vermektedir.

Yenikale

İlçe merkezinin güneyinde, Göztepe üzerinde yer alan Yenikale; 1827 yılında Bozcaada Muhafızı Hafız Ali Paşa tarafından yaptırılmıştır. Ada savunma sisteminin bir parçası olan yapı günümüzde harabe durumunda olmakla birlikte, konumu itibarıyla tarihsel önemi ve manzarasıyla dikkat çekmektedir.

Tarihi Mahalleler ve Sokaklar

Bozcaada kent dokusu, iki ana mahalle üzerinden şekillenmiştir:

• Cumhuriyet (Rum) Mahallesi: Izgara planlı geniş sokakları, cumbalı taş evleri ve Rum mimarisine özgü detaylarıyla öne çıkar.
• Alaybey (Türk) Mahallesi: Daha dar, organik ve girift sokak yapısıyla Osmanlı yerleşim anlayışını yansıtır.

Bu mahallelerde yapılacak yürüyüşler, adanın çok kültürlü geçmişini mimari üzerinden okumaya imkân tanımaktadır.

Namazgâh Çeşmesi ve Meydanı

1703 tarihli Namazgâh Çeşmesi, ada halkının imece usulüyle inşa edilmiş olması bakımından önemlidir. Eskiden bayram namazlarının kılındığı bu alan, günümüzde düzenlenmiş bir park ve meydan olarak kullanılmaktadır.

2. Dini Yapılar

Kimisis Teodoku (Meryem Ana) Kilisesi

Cumhuriyet Mahallesi’nin merkezinde yer alan ve 1869 yılında inşa edilen kilise, dört katlı çan kulesiyle Bozcaada siluetinin önemli unsurlarındandır. Kilise, Rum Ortodoks cemaatinin dini yaşamının merkezlerinden biri olup, genellikle yalnızca pazar ayinlerinde ziyarete açıktır. Kaynaklara göre 2024 yılında restorasyon çalışmaları nedeniyle kapalı olabileceği belirtilmektedir.

Alaybey Camii

1700’lü yıllarda yapıldığı tahmin edilen Alaybey Camii, kırmızı kesme taştan inşa edilmiştir. Avlusundaki hazirede Osmanlı sadrazamlarından Halil Hamit Paşa’nın mezarının bulunması, yapının tarihsel önemini artırmaktadır.

Köprülü Mehmet Paşa (Yalı) Camii

1655 tarihli bu cami, Venedik döneminde zarar görmüş; daha sonra Köprülü Mehmet Paşa tarafından onarılmıştır. Dikdörtgen planlı ve kırma çatılı yapısıyla klasik Osmanlı cami mimarisinin sade bir örneğini sunmaktadır.

Aya Paraskevi (Ayazma) Manastırı

Ayazma Plajı yakınında, çınar ağaçları arasında yer alan manastır 1734 yılında inşa edilmiştir. Her yıl 26 Temmuz’da düzenlenen Ayazma Panayırı, adanın en köklü dini ve kültürel etkinliklerinden biridir.

Aburga Ahmet Dede Türbesi

Feribotla limana girerken sol taraftaki tepe üzerinde yer alan türbe, özellikle denizciler tarafından kutsal kabul edilmekte ve adak adanan bir ziyaret noktası olarak bilinmektedir. Türbe içindeki en eski mezar 1710 tarihlidir.

3. Müzeler

Bozcaada Müzesi

Ada merkezinde yer alan Bozcaada Müzesi, UNESCO ödüllü özel bir müzedir. Müze; Bozcaada’nın sosyal yaşamı, bağcılık kültürü, denizcilik geçmişi ve çok kültürlü yapısına ilişkin binlerce obje, fotoğraf ve belgeyi barındırarak adanın belleğini koruma işlevi üstlenmektedir.

4. Doğal Güzellikler ve Manzara Noktaları

Polente Feneri ve Rüzgâr Gülleri

Adanın batı ucunda bulunan ve 1861 yılında inşa edilen Polente Feneri, çevresindeki rüzgâr türbinleriyle birlikte Bozcaada’nın en ikonik manzara noktalarından biridir. Özellikle gün batımı saatlerinde yoğun ilgi görmektedir.

Göztepe

192 metre yüksekliğiyle adanın en yüksek noktası olan Göztepe’den, Bozcaada’nın tamamı, çevredeki adalar ve açık havalarda Çanakkale Boğazı panoramik olarak izlenebilmektedir.

Yel Değirmenleri

Arka Deniz mevkiinde bulunan ve restore edilen tarihi yel değirmenleri, kale ve liman manzarasını izlemek için tercih edilen önemli seyir noktalarındandır.

Bağ Yolu

Sulubahçe mevkiinde yer alan ve yaklaşık 1 km uzunluğundaki Bağ Yolu; Bozcaada’ya özgü üzüm çeşitlerini, bağcılık kültürünü tanıtan tematik bir yürüyüş parkurudur.

5. Plajlar ve Koylar

Bozcaada’nın denizi; temiz, berrak, serin ve turkuaz renklidir. Rüzgâr yönüne göre kuzey veya güney kıyıları tercih edilebilmektedir.

• Ayazma Plajı: Altın sarısı kumsalıyla adanın en popüler plajıdır.
• Akvaryum Koyu: Berrak suyu ve zengin su altı yaşamıyla dikkat çeker.
• Diğer Koylar: Habbele, Sulubahçe, Beylik, Çayır, Tuzburnu ve Poyraz Limanı; sakinlik arayanlar için alternatif koylar arasında yer almaktadır.

Sonuç

Bozcaada; tarihi yapıları, dini mekânları, kültürel mirası, doğal güzellikleri ve eşsiz koylarıyla sadece bir yazlık destinasyon değil, aynı zamanda yaşayan bir kültür mirasıdır. Ada, geçmişten günümüze uzanan çok katmanlı yapısını koruyarak, sürdürülebilir turizm açısından da önemli bir örnek oluşturmaktadır.

Kaynaklar

• Çanakkale Kültür Envanteri (2015): Musa Tombul.
• Bozcaada Değerleri Sempozyumu (2008): ÇOMÜ Yayınları.
• Web: Bozcaada Belediyesi , Bozcaada Kaymakamlığı ve Çanakkale Valiliği.