Çanakkale denilince akla ilk olarak Gelibolu Yarımadası gelse de, şehrin Anadolu yakasında, tarihsel derinliği ve manevi atmosferiyle dikkat çeken önemli bir mekan bulunmaktadır: Hastane Bayırı Şehitliği. Çanakkale şehir merkezinde yer alan bu şehitlik, ulaşımı oldukça kolay olmasına rağmen bazen gözden kaçabilen, ancak mutlaka ziyaret edilmesi gereken "gerçek" bir şehitliktir.
 |
| Hastane Bayırı Şehitliği ve Anıtı |
Tarihsel Kökeni ve Restorasyon Süreci
Şehitliğin bulunduğu alan, Çanakkale Savaşları sırasında kurulan seyyar hastanenin faaliyet gösterdiği bölgedir. Savaşın en çetin günlerinde cepheden getirilen yaralılardan, yapılan tüm müdahalelere rağmen kurtarılamayarak hayatını kaybeden askerler buraya defnedilmiştir.
Aslen 1956 yılında Şehitlikleri İmar Cemiyeti tarafından inşa edilen bu alan, zamanla yapılan düzenlemelerle günümüzdeki halini almıştır. 12 Kasım 2016 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Şehitlik Yönetmeliği gereğince ele alınan mekan, Çanakkale Valiliği İl Özel İdaresi tarafından yürütülen çalışmalarla 2019 yılında restore edilmiştir.
İmparatorluğun Dört Bir Yanından Gelen Kahramanlar
Hastane Bayırı Şehitliği, Osmanlı coğrafyasının genişliğini ve Çanakkale savunmasının kapsayıcılığını gözler önüne sermektedir. Şehitlikteki kaidelerde ve mezar taşlarında sadece Anadolu'nun değil, imparatorluğun dört bir yanından gelen askerlerin isimleri yer almaktadır.
Burada yatan şehitlerin memleketleri incelendiğinde; Adana, Ankara, Bursa, Edirne, İstanbul, Kayseri, Konya, Trabzon ve Van gibi bugünkü Türkiye sınırları içindeki illerin yanı sıra; Trablus, Şam, Halep, Rusçuk, Girit, Manastır ve Kafkasya gibi bölgelerden gelen kahramanların da omuz omuza yattığı görülmektedir. Şehitlikte özellikle Afyonkarahisarlı şehitlerin isimlerinin yer aldığı özel bölümler dikkat çekmektedir ve bu askerlerin isimleri tek tek okunabilmektedir.
Geçmişten Günümüze: Çanakkale ve Cumhuriyet Şehitleri Bir Arada
Bu şehitliği diğerlerinden ayıran en belirgin özelliklerden biri, tarihsel sürekliliği simgelemesidir. Hastane Bayırı Şehitliği'nde, Birinci Dünya Savaşı şehitleri ile Türkiye Cumhuriyeti'nin varlığı ve bütünlüğü için mücadele eden Cumhuriyet dönemi şehitleri yan yana, kucak kucağa yatmaktadır.
Şehitlikte kabri bulunan yakın dönem kahramanlarımızdan bazıları şunlardır:
• Şehit Astsubay Kıvanç Kaşıkçı: "El-Bab Kahramanı" olarak bilinen Özel Kuvvetler (Bordo Bereli) mensubu Kaşıkçı, 1983 Çanakkale doğumludur. 2016 yılındaki Fırat Kalkanı Harekatı'nda yaralanmasına rağmen, tedavisi biter bitmez büyük bir azimle görevine dönmüştür. Balık adam, paraşüt, mayın harbi, kayak ve Arapça gibi pek çok üst düzey eğitimi başarıyla tamamlayan Kaşıkçı, 29 Kasım 2016'da çıkan bir çatışmada ağır yaralanarak şehit düşmüştür.
• Şehit Tuğgeneral Sezgin Erdoğan: 1968 İstanbul doğumlu olan ancak tahsilini Çanakkale'de tamamlayan Tuğgeneral Erdoğan, Suriye'de görev yaparken rahatsızlanarak 9 Eylül 2020 tarihinde şehit olmuştur. Şehitlikte, onun hayrına dikilen ve yüzyıllarca yaşaması dilenen bir zeytin ağacı da bulunmaktadır.
Ayrıca 2002 ve 2003 yıllarında şehit olan Başçavuş İbrahim Çakar, Üstçavuş Aydemir Akgündüz, Komando Er Engin Eriş ve Yüzbaşı Cem Ekber İstanbullu gibi isimler de ebedi uykularını burada sürdürmektedir.
Manevi Atmosfer ve Anıt
Şehitlikte yer alan ana kaide, Afyonkarahisar Şuhut'taki İstiklal Harbi şehitliğindeki anıta benzerlik göstermektedir. Kaide üzerinde "1. Cihan Harbi'nde burada Tanrısına kavuşan ulu şehitlerimiz" ifadesi yer alır ve Mehmet Akif Ersoy'un şiirlerinden alıntılarla şehitlerin manevi huzuru vurgulanır. Düzenli ve temiz yapısıyla dikkat çeken şehitlikte, 18 Mart Çanakkale Deniz Zaferi ve 15 Temmuz gibi önemli günlerde anma törenleri düzenlenmektedir.
Sonuç olarak Hastane Bayırı Şehitliği; bayrak, vatan ve kutsal değerler uğruna binlerce yıldır mücadele eden Türk milletinin fedakarlığının somut bir nişanesidir. Çanakkale ziyaretçilerinin, sadece Gelibolu yakasını değil, şehrin kalbindeki bu hüzünlü ve gururlu mekanı da ziyaret etmeleri, tarihe ve şehitlere olan vefa borcunun bir gereğidir.
Ulaşım Seçenekleri (Çanakkale İskelesi'nden (Feribot İskelesi) Hastane Bayırı Şehitliği'ne ulaşım oldukça kısa ve pratiktir.)
Özel Araç veya Taksi ile:
- Mesafe: Yaklaşık 2,7 km
- Süre: Trafik yoğunluğuna bağlı olarak 8-10 dakika sürmektedir.
- Rota: Kayserili Ahmet Paşa Caddesi üzerinden yukarı doğru (Esenler yönüne) çıkmanız yeterlidir.
Toplu Taşıma (Otobüs) ile:
- Süre: Yaklaşık 30 dakika
- Yöntem: İskelenin hemen yakınındaki duraklardan Esenler yönüne giden (Ç1, Ç3 gibi) belediye otobüslerini kullanabilirsiniz.
- Durak: Şehitlik durağında veya eski devlet hastanesi civarında inerek kısa bir yürüyüşle ulaşım sağlayabilirsiniz.
Yürüyerek:
- Eğer vaktiniz varsa ve yürümeyi seviyorsanız, iskeleden şehitliğe yaklaşık 30-35 dakikalık bir yokuş yukarı yürüyüşle de ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar:
Yazarın gezi notları
https://www.youtube.com/watch?v=wH5YZ6Vvzmk
Çanakkale Valiliği
Çanakkale Travel
Yorum Gönder