 |
| Anadolu Hamidiye Şehitliği |
Giriş
Çanakkale Deniz Savaşları, Türk milletinin varoluş mücadelesinin en çetin safhalarından biridir. Bu mücadelenin en önemli savunma noktalarından biri olan Anadolu Hamidiye Tabyası ve hemen yakınındaki Anadolu Hamidiye Şehitliği, 18 Mart 1915 günü (Bazı kaynaklarda 5 Mart) Boğaz savunmasında görev yaparken şehit düşen Mehmetçiklerin hatırasını yaşatmaktadır. Şehitlik, yalnızca bir mezarlık değil; aynı zamanda fedakârlığın, vatan sevgisinin ve askerî disiplinin somut bir nişanesidir.
Anadolu Hamidiye Tabyası’nın Tarihî Rolü
Anadolu Hamidiye Tabyası, Çanakkale Boğazı’nın Anadolu yakasında, düşman donanmasının geçişini engellemek üzere konuşlandırılmış önemli savunma mevzilerinden biridir. Rumeli yakasındaki tabyalarla birlikte Boğaz’ın dar kesimlerinde çapraz ateş oluşturarak, İtilaf Devletleri donanmasına ağır kayıplar verdirmiştir. Özellikle Nusret Mayın Gemisi’nin döktüğü mayınlarla birleşen bu topçu ateşi, 18 Mart 1915’in Türk tarihi açısından bir dönüm noktası olmasını sağlamıştır.
Anadolu Hamidiye Şehitliği
Anadolu Hamidiye Şehitliği, tabyada görev yaparken şehit düşen askerlerin defnedildiği ve daha sonra düzenlenerek anıt-şehitlik hâline getirilen kutsal bir mekândır. Şehitlikte yer alan kabirlerin bir bölümü isimli, bir bölümü ise temsilidir. Bu durum, savaş şartlarında tutulan kayıtların eksikliği ve sonradan yapılan nakillerle ilişkilidir.
Bu şehitlikte, 18 Mart 1915’te Anadolu Hamidiye Tabyası’nda şehit olan Türk askerleriyle birlikte Alman askerlerinin naaşları da bir süre bulunmuştur. Osmanlı Devleti’nin müttefiki olan Almanya’ya mensup bu askerlerin naaşları, 1936 yılında törenle İstanbul Tarabya’daki Alman Elçiliği bahçesine nakledilmiştir. Böylece Anadolu Hamidiye Şehitliği, bir dönem Çanakkale’de omuz omuza savaşan müttefik askerlerin ortak hatırasını da taşımıştır.
Bilinen Şehit İsimleri
Mevcut tarihî kaynaklar, yerel araştırmalar ve sahadaki mezar taşlarına dayalı bilgilere göre 18 Mart 1915’te Anadolu Hamidiye Tabyası’nda şehit olan ve kimlikleri tespit edilebilen Türk askerleri şunlardır:
Onbaşı Ahmet oğlu Ahmet (Demirci)
İsmail oğlu Halil (Antalya)
Hüseyin oğlu Salih (Yozgat)
Ahmet oğlu İsmail (Bayramiç)
Mustafa oğlu İbrahim (Ayvacık)
Bu beş isim, mevcut belgelerde ve saha çalışmalarında açık şekilde tespit edilebilen şehitlerdir. Çanakkale Savaşları’nın zorlu şartları ve kayıt eksiklikleri nedeniyle, Anadolu Hamidiye Tabyası’nda şehit olan bazı askerlerin kimlikleri günümüze ulaşamamıştır.
Tarih Boyunca Unutulmamak İçin Yapılanlar
Şehitlik, zaferin hemen ardından 1915 yılında oluşturulmuştur. 18 Mart 1916’da, Çanakkale Zaferi’nin birinci yıldönümünde burada anma töreni düzenlendiği bilinmektedir.
Aradan geçen yıllar içinde şehitlik çeşitli onarımlardan geçirilmiştir. 1956 yılında Şehitlikleri İmar Cemiyeti tarafından yeniden düzenlenmiş, 1988 yılında ise Millî Savunma Bakanlığı tarafından kapsamlı bir onarım yapılmıştır.
Cumhuriyetimizin 100. yılı olan 29 Ekim 2023’te, Çanakkale İl Özel İdaresi ve İl Jandarma Komutanlığı tarafından yürütülen restorasyon çalışmaları tamamlanmış ve şehitlik yeniden ziyarete açılmıştır. Açılış törenine Çanakkale Valisi İlhami Aktaş, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanı İsmail Kaşdemir ve diğer yetkililer katılmış; şehitlerimiz rahmet ve minnetle yâd edilmiştir.
Son Söz: Unutmayalım, Ziyaret Edelim
Çanakkale Zaferi denince akla genellikle Gelibolu Yarımadası’ndaki büyük şehitlikler ve anıtlar gelir. Oysa Çanakkale şehir merkezinde, mahalle arasında sessizce yatan bu yiğitler de aynı destanın ayrılmaz bir parçasıdır.
Barbaros Mahallesi’ndeki Anadolu Hamidiye Şehitliği’ni ziyaret etmek, dua etmek, bir Fatiha okumak; bu hem bir vefa borcu hem de tarihe sahip çıkmanın en anlamlı yollarından biridir. Bu vatan, oralarda yatan adsız ve isimsiz kahramanlar sayesinde kazanılmıştır.
Bir sonraki Çanakkale ziyaretinizde rotanıza mutlaka burayı da ekleyin.
Onlar bizi unutmadı; biz de onları unutmayalım.
Bu makale, tarihî kaynaklar ve saha bilgileri esas alınarak hazırlanmıştır; yeni belge ve arşiv çalışmalarına bağlı olarak şehit isimleri ve bilgiler zaman içinde güncellenebilir.
Kaynakça
Yorum Gönder