 |
| Görsel: Bayramiç Tarihi Çeşme Yıl 2009 HüseyinAŞKI Arşivi |
Bayramiç ilçesinde yer alan tarihi çeşmeler, özellikle 18. yüzyılda bölgenin yönetiminde etkili olan Hadimoğlu ailesi tarafından yaptırılan ve dönemin mimari özelliklerini yansıtan önemli yapılardır. Kaynaklarda yer alan bilgilere göre Bayramiç'teki öne çıkan tarihi çeşmeler şunlardır:
Bayramiç Dede Çeşmesi Cami-i Kebir Mahallesi'nde, Çarşı Camii'nin kuzeyinde ve Ankara Caddesi ile Ahihızır Sokağın kesiştiği dörtyol kavşağında yer alır. İsmini hemen yanında bulunan ve "Dede Mezarı" olarak bilinen mezardan alan çeşme, mezar ile aynı çatı altındadır. Tek cepheli olan yapının nişinin üzeri kıvrık dallar, rozet çiçekleri ve rumi motiflerle süslenmiştir. Kemerin üst kısmındaki panoda ışın şeklinde çiçek, gülbezek ve saksıdan çıkan çiçek motifleri ile selvi ağacı motifleri işlenmiştir. Üzerindeki on kartuşlu kitabeye göre, Hadim Zade Ahmet Ağa tarafından H.1152 (M.1739) yılında yaptırılmıştır.
Hükümet Meydanı Çeşmesi Cami-i Kebir Mahallesi'nde, Yeni Kule Sokak ile Hükümet Sokak’ın kesiştiği köşede bulunur ve Merkez Camii meydanına bakar,. Tek cepheli olan çeşmenin kemeri bitkisel süsleme şeklinde yapılmış olup, muslukların aralarında ve dış kısımlarında selvi ağacı motifleri yer alır. Sekiz kartuşlu kitabesine göre H.1207 (M.1792) yılında Hadımzade Osman Bey tarafından yaptırılmıştır. Süsleme özellikleri bakımından Karşıyaka Çeşmesi ile benzerlik gösterdiğinden, ustasının Kastamonulu Hacı Mustafa Hilmi Bey olduğu düşünülmektedir.
Bayramiç Karşıyaka Çeşmesi (Cami-i Cedid Çeşmesi) Cami-i Cedid Mahallesi'nde, Karşıyaka Camii'nin kuzeybatı köşesinde yer alır. Kesme taştan yapılan çeşmenin kemer nişi etrafı kıvrık dallarla süslenmiş, nişin içine üç, yanlarına ise birer selvi ağacı motifi işlenmiştir. Altı kartuşlu Osmanlıca kitabesinde, Osman Bey tarafından validesinin ruhu için cami ile birlikte H.1207 (M.1782) yılında yaptırıldığı yazmaktadır. Kaynaklara göre çeşme, Kastamonulu Hacı Mustafa Hilmi Bey tarafından yapılmıştır.
Bayramiç Garip Çeşmesi Tepecik Mahallesi Atatürk Caddesi üzerinde, Horozçeşme sokakla kesişen köşede bulunur. Devşirme ve moloz taşlardan yapılan çeşmenin üst köşesinde iç içe geçmiş yıldız bezemeler yer alır. Büyük ölçüde onarım gördüğü için metruk durumda olan çeşme, mimari özelliğinden ziyade ismiyle kent kimliği açısından önemlidir.
Diğer Çeşme ve Su Yapıları
• Hadimoğlu Konağı Sebil: Konağın avlusunda, tek parça mermerden oyularak yapılmış, barok tarzda süslemeli bir sebil bulunmaktadır. Pıtıreli Köyü Çeşmesi
• Karşıyaka Camii Çeşmesi: Karşıyaka Camii'nin avlusunun kuzey duvarı üzerinde, hem bahçe içinden hem de dışından kullanılan bir çeşme mevcuttur.
• Pıtıreli Köyü Çeşmesi: 18.yüzyılda yapıldığı tahmin edilmektedir.
• Çırpılar Köyü Çeşmesi: Çanakkale'nin Bayramiç ilçesi, Çırpılar Köyü'nde yer alan bu yapı, 20. yüzyılın başlarına tarihlenen taş kagir bir "çamaşırlık ve çeşme" bütünüdür.Dikdörtgen planlı yapının sokak cephesini oluşturan çeşme, klasik Türk çeşme mimarisini yansıtır.En belirgin sanatsal detayı, dilimli kemer yapısı ve bu kemerler üzerine işlenmiş çarkıfelek motifleridir.Devşirme Malzeme (Spolie): Yapıyı benzersiz kılan özellik, 1900'lerde inşa edilmesine rağmen niş köşelerinde Bizans dönemine ait antik mimari parçaların kullanılmış olmasıdır. Bu durum, yapıya "yeni bir cekete dikilen antika düğmeler" misali tarihsel bir derinlik katmaktadır.
Hüseyin AŞKI
7 Ocak 2026
Kaynaklar :
Çanakkale Kültür Envanteri Arkeolojik Yerleşim Alanları ve Sanat Tarihi Yapıları Musa Tombul
Çanakkale Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü
Çanakkale Valiliği
Yazarın Gezi Notları
Yorum Gönder