Sarısıvat Köyü Tarihçe

Bilim ve İbadetin Buluşma Noktası: Kumarlar Köyü Tarihi Camii

Çanakkale’nin Çan ilçesine bağlı Kumarlar köyünde yer alan bu kadim yapı, sadece bir ibadethane değil; içinde okulu, misafirhanesi ve müezzin odasıyla dönemin tam teşekküllü bir "sosyal külliyesi"dir.

Çatalbergos Kazası'nın Kadim Mirası

Kumarlar Köyü, 16. yüzyıl Osmanlı kayıtlarında Çatalbergos (Çatalburgaz) Kazası’na bağlı köklü bir yerleşim yeri olarak zikredilir. Biga Sancağı’nın en önemli idari merkezlerinden biri olan Çatalbergos, bölgedeki Türk iskânının ve kültürünün kalesi konumundaydı. Bugün camide gördüğümüz 1905 yılındaki büyük onarım, aslında bu 500 yıllık köklü geçmişin üzerine inşa edilmiş bir ihya çalışmasıdır.

Mimaride Tek Örnek: Cami ve Okul İç İçe

Kumarlar Camii’ni Çanakkale’deki diğer yapılardan ayıran en büyük özellik, cami ve okulun (medrese) tek bir çatı altında planlanmış olmasıdır. Bu yerleşim düzeni, klasik avlulu kervansaray mimarisini anımsatır.

• Çok İşlevli Plan: Sokaktan merdivenle ulaşılan orta bir koridorun çevresinde; cami, okul, müezzin odası ve misafir odası sıralanmıştır.
• Malzeme ve Yapı: Taş duvarlı, alaturka kiremitli ve kırma çatılı mimarisiyle geleneksel köy mimarisinin en güçlü temsilcisidir.
• Zarif Minare: Kesme taştan inşa edilen ve iki kademeli mukarnaslı şerefesiyle dikkat çeken minaresi, yapının estetik değerini tamamlar.

Nadir Ahşap Süslemeler ve Sanat

Yapının iç mekanında kullanılan ahşap işçiliği, bölgedeki mescitler arasında nadir görülen birer sanat eseridir:

• Tavan ve Mahfil: Tavan göbeğinde, müezzin ve kadınlar mahfillerinde yer alan ters-düz yaprak ve "S" şekilli oyma bezemeler, Osmanlı ahşap süsleme geleneğinin zarif birer yansımasıdır.
• Süreklilik: Bu süsleme detayları okul bölümündeki raflarda da devam ederek yapıda görsel bir bütünlük sağlar.

Kitabedeki Sır: Muhammed Ağa’nın Rehberliği

Caminin giriş kapısı üzerindeki H.1323 (M.1905) tarihli kitabe, köy halkının imece usulü dayanışmasını günümüze taşır:

“Köy halkı cimrice davranmadan mallarını harcayarak Muhammed Ağa’nın rehberliğinde bu değerli evi/odayı yeniden canlandırdılar.”

Araştırmalar, yapının karakterinin çok daha eski bir ahşap camiye dayandığını ve kökeninin Karesi Beyliği dönemine kadar uzanabileceğini göstermektedir.

---

Güncel Durum: Bir Hazinenin Sessiz Çığlığı

 Günümüzde bakımsız ve metruk (harap) durumda olan bu camimin  restorasyon kapsamına alndığı hususunda basında heberler bulunmaktadır. Çanakkale'deki mimari planı itibarıyla tek örnek olan Kumarlar Camii, Çatalbergos'tan bizlere kalan ve mutlaka korunması gereken en önemli kültür varlıklarımızdan biridir.

Kaynaklar :
https://can.gov.tr/kumarlar-koyu-tarihi-camii
Çanakkale Kültür Envanteri Arkeolojik Yerleşim Alanları ve Sanat Tarihi Yapıları Musa Tombul