Bozcaada, sadece bağları, plajları ve mimarisiyle değil, aynı zamanda sınırlı yüzölçümüne rağmen barındırdığı zengin hayvan çeşitliliğiyle de dikkat çeken bir ekosisteme sahiptir. Adada yapılan faunistik araştırmalar, karada ve denizde yaşayan yüzlerce türe ev sahipliği yaptığını, bunların bir kısmının ise nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu ortaya koymaktadır.
1. Karasal Omurgalılar: Memeliler ve Sürüngenler
Adanın faunası üzerine yapılan çalışmalarda 11 memeli, 14 sürüngen ve 2 amfibi (iki yaşamlı) türü tespit edilmiştir.
• Ada Tavşanı ve Tilki Dengesi: Adanın en karakteristik memelilerinden biri Ada Tavşanıdır (Oryctolagus cuniculus). Ancak bu tür, Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre "Tehdide Yakın" (NT) kategorisinde yer almaktadır. İlginç bir detay olarak, ada halkının geçmişte tavşan popülasyonunu kontrol altına almak amacıyla adaya Tilki (Vulpes vulpes) getirdiği ve tilkilerin de adanın memeli faunasının bir parçası olduğu bilinmektedir.
• Kirpi ve Kemirgenler: Adada sıkça rastlanan bir diğer memeli türü Kirpidir (Erinaceus concolor). Ayrıca yeraltında yaşayan Kör Fare (Spalax leucodon) ve çeşitli fare türleri (Apodemus hermonensis, Rattus rattus) adanın ekosisteminde yer alır.
• Sürüngenler: Adanın kuzey kısımlarındaki tepelik alanlar sürüngenler açısından zengindir. Karada yaşayan Tosbağa (Testudo graeca) hassas (VU) kategoride korunması gereken bir türdür. Adada ayrıca Hazer Yılanı (Dolichophis caspius), Çukur Başlı Yılan (Malpolon monspessulanus) ve İri Yeşil Kertenkele (Lacerta trilineata) gibi türler yaşamaktadır,.
2. Şaşırtıcı Bir Keşif: Tatlı Su Canlıları
Bozcaada'da yaz-kış sürekli akan dereler bulunmamasına rağmen, yapılan araştırmalarda Çamlık mevkiindeki mevsimlik bir derede şaşırtıcı türlere rastlanmıştır. Bu derede kritik düzeyde tehlike altında (CR) olan Avrupa Yılan Balığı (Anguilla anguilla) ve Balkan Çizgili Kaplumbağası (Mauremys rivulata) tespit edilmiştir. Bu türler ada faunası için yeni kayıt niteliğindedir,.
3. Kuşların Göç Durağı
Adanın bitki örtüsünün zenginliği, kuş çeşitliliğini de artırmıştır. Yapılan tespitlere göre adada 103 ile 105 arasında kuş türü bulunmaktadır,.
• Tehlike Altındaki Türler: Adada görülen Yelkovan kuşu (Puffinus yelkouan) hassas (VU) kategoride, Ala Doğan (Falco vespertinus) ise tehdide yakın (NT) kategoride yer almaktadır.
• Şehir Kuşları: Adanın mimari yapısı ve besin bolluğu nedeniyle yerleşim merkezlerinde Küçük Karga (Corvus monedula) ve Leş Kargası (Corvus corone) popülasyonlarının oldukça yoğun olduğu gözlemlenmiştir.
4. Denizel Biyoçeşitlilik ve Nesli Tehlike Altındaki Türler
Bozcaada’yı çevreleyen deniz, zengin bir sualtı yaşamına sahiptir. Ancak kirlilik ve insan baskısı bazı türleri tehdit etmektedir.
• Akdeniz Foku: Adanın kıyıları, nesli kritik düzeyde tehlike altında (CR) olan Akdeniz Foku (Monachus monachus) için önemli bir yaşam alanıdır.
• Deniz Kaplumbağaları: Adanın sularında İribaş Deniz Kaplumbağası (Caretta caretta) ve tehlike altındaki (EN) Yeşil Deniz Kaplumbağası (Chelonia mydas) görülmektedir.
• Mercanlar ve Deniz Çayırları: Tuzburnu mevkii, nesli tehlike altında olan sert mercan türü Cladocora caespitosa'nın en geniş yayılım alanlarından biridir. Ayrıca "Denizlerin Akciğeri" olarak bilinen ve oksijen üretiminde kritik rol oynayan Posidonia oceanica deniz çayırları da ada kıyılarında bulunur, ancak bu türlerin nesli de tehlike altındadır.
5. Tarımsal Fauna: Arıcılık ve Hayvancılık
Adanın faunası sadece yaban hayatından ibaret değildir; tarımsal üretimde kullanılan hayvanlar da adanın kültürel peyzajının bir parçasıdır.
• Keçiler ve Koyunlar: Adanın kırsal alanlarında, özellikle Gün Batımı Yolu üzerinde serbestçe dolaşan kıl keçisi ve koyun sürüleri, adanın pastoral dokusunu güçlendiren unsurlardır.
• Bozcaada Arısı: Adada arıcılık faaliyetleri de önemlidir. "Bozcaada Arısı" ve "Efe Arısı" gibi türlerin ıslahı ve korunması üzerine projeler yürütülmekte, adaya özgü kekiklerden elde edilen bal üretilmektedir.
Kaynakça:
Bu yazıdaki veriler, Bozcaada Belediyesi tarafından paylaşılan "Bozcaada Turizm Ana Planı" ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Yayınları'ndan "Bozcaada Değerleri Sempozyumu" (2008) kitabından derlenmiştir.
Yorum Gönder