Bozcaada florası üzerine yapılan araştırmalar, adanın tahmin edilenden çok daha zengin bir bitki çeşitliliğine sahip olduğunu gösteriyor. Kayıtlara göre adada 448 farklı bitki türü yaşıyor. İşte bu türler arasında öne çıkan endemik, nadir ve adayla özdeşleşmiş bitkiler:
1. Nesli Tehlike Altında Olan Kritik Türler
Bozcaada, Uluslararası Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği (IUCN) kriterlerine göre korunması gereken çok özel bitkilere ev sahipliği yapmaktadır:
• Şehit Karanfili (Dianthus ingoldbyi): Adanın en hassas değerlerinden biridir. IUCN kriterlerine göre "CR" (Kritik Düzeyde Tehlike Altında) kategorisindedir ve acil koruma gerektirir.
• Borcanka (Papaver virchowii): Adada tespit edilen bir diğer önemli türdür. Literatürde düşük risk grubunda görünse de, adanın biyolojik zenginliği açısından kilit bir role sahiptir.
2. Batı Burnu: Özel Bir Kumul Florası
Adanın gün batımıyla ünlü Batı Burnu, aynı zamanda tescilli bir "Önemli Bitki Alanı"dır (ÖBA). Kendine has kumul yapısına sahip bu bölgede 58 farklı bitki taksonu tespit edilmiştir. Bölgenin dikkat çekenleri şunlardır:
• Kum Zambağı (Pancratium maritimum): Batı Burnu'nun kumul sırtlarını süsleyen, soğanlı ve narin bir bitkidir.
• Centaurea spinosa: Kumul sırtları arasındaki çukurluklarda sıkça rastlanan dikenli bir türdür.
• Mesembryanthemum nodiflorum: Türkiye florasında oldukça nadir görülen bu tür, Bozcaada dışında sadece Niğde civarında kaydedilmiştir. Bu yüzden Batı Burnu'ndaki varlığı çok değerlidir.
• Sahil Çamı (Pinus brutia): Özellikle "Latif Çamlığı" bölgesinde ve kumul sahasının doğusunda doğal olarak yayılış gösterir.
3. Şifa Kaynağı: Ada Kekiği ve Tıbbi Bitkiler
Bozcaada halk kültüründe yeri olan 35 farklı tıbbi bitki saptanmıştır. Bunların en meşhuru şüphesiz Ada Kekiği'dir:
• Ada Kekiği (Coridothymus capitatus): Adanın kokusunu veren karakteristik bitkidir. Yöre halkı tarafından tansiyon düzenleyici, mide rahatlatıcı ve kan şekeri düşürücü olarak kullanılır. Güçlü aroması sayesinde zeytin ve zeytinyağı saklamada da vazgeçilmezdir.
• Diğer Şifalı Bitkiler: Adada Biberiye, Rezene (Erezene), Altın Otu ve Adaçayı gibi bitkiler de halk ilacı geleneğinin bir parçası olarak kullanılmaktadır.
4. Bağcılık ve Tarımsal Miras
Yabani otların yanı sıra, adanın kültürel mirasına işlemiş tarımsal değerler de mevcuttur:
• Bozcaada Çavuş Üzümü: Adanın sembolü olan bu üzüm, 2018 yılında coğrafi işaret tescili almıştır. İnce kabuğuyla bilinen Çavuş üzümü, adanın bağcılık kimliğinin en önemli parçasıdır. Ayrıca Kuntra, Vasilaki ve Karalahna gibi adaya özgü şaraplık üzüm çeşitleri de bulunmaktadır.
Kaynakça:
Bu yazıdaki veriler, Bozcaada Belediyesi tarafından paylaşılan "Bozcaada Turizm Ana Planı" ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Yayınları'ndan çıkan "Bozcaada Değerleri Sempozyumu" (2008) kitabından derlenmiştir.
Yorum Gönder