Çanakkale’nin Sessiz Tanığı: Necip Paşa Konağı’ndan Sanat Galerisine
Çanakkale kordon boyunda, Kayserili Ahmetpaşa Caddesi üzerinde yürürken dikkatinizi çeken o zarif yapı; sadece bir bina değil, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan bir hafıza tünelidir. Halk arasında "Eski İngiliz Konağı" veya "Madam Hettie’nin Evi" olarak bilinen, günümüzde ise Çanakkale Devlet Güzel Sanatlar Galerisi olarak hizmet veren Necip Paşa Konağı, kentin en gizemli ve estetik yapılarından biri.
Bir Vakıf Tarlasından Paşa Konağına
Konağın hikâyesi, 1884 (1300) yılına, Fatih Sultan Mehmet Han Vakfiyesi’ne ait bir "vakıf tarla" olarak başlar. Ancak binanın kaderini belirleyen isim, Osmanlı dönemi Bahrisefit Boğazı Topçu Livası Necip Paşa olur. Paşa ve eşi Habibe Hanım, 1895 yılında bizzat Padişah iradesi alarak bu arazi üzerine bir ev inşa ettirirler. Tapu kayıtları ve mimari üslup, konağın bugünkü heybetli formuna 1895-1900 yılları arasındaki beş yıllık süreçte kavuştuğunu göstermektedir.
Neden "İngiliz Konağı" Denildi?
Konağın mimari tarzı, o dönem Avrupa'da yaygın olan ancak Anadolu'da nadir görülen antik dönem izleri taşır. Bu farklı görünümü ve Necip Paşa’nın vefatından sonra 1900 yılında İngiliz tebaasından Ritali Grek’e satılması, binanın uzun yıllar boyunca "İngiliz Konağı" olarak anılmasına neden olmuştur. 1977 yılına kadar mülkiyeti İngiliz ailelerin elinde kalan konak, son sahibi Madam Hettie tarafından ölmeden önce değerlendirilmek üzere Çanakkale Belediyesi'ne bırakılmıştır.
Yıkılmaktan Kurtaran Kahraman: Cevat Paşa
Yapı, son yıllarında bakımsızlık ve imar çalışmaları nedeniyle yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Ancak Çanakkale Savaşları’nın Müstahkem Mevki Kumandanı Cevat Paşa'ya ithaf edilmesi ve 1976'da eski eser kapsamına alınması, bu tarihi mirasın günümüze ulaşmasını sağlamıştır.
Tarihin Kucağında Çağdaş Sanat
1988 yılında Kültür Bakanlığı'na tahsis edilen bina, kapsamlı bir restorasyonun ardından Çanakkale Savaşları’nın 75. yıl dönümünde, 18 Mart 1990 tarihinde bir sanat galerisi olarak kapılarını açmıştır.
Bugün Necip Paşa Konağı; hamamı, odaları ve bodrumuyla 19. yüzyılın atmosferini korurken, duvarlarında çağdaş ve klasik plastik sanat eserlerini ağırlıyor. Eskiden denize sıfır bir bağ evi olan, şimdilerde ise kentin modern yüzüyle bütünleşen bu konak, geçmişle günümüzü aynı çatı altında buluşturmaya devam ediyor.
Zamanın ve iklimin etkilerine karşı dirençli tutulmaya çalışılan bu nadide ahşap yapı, 2010 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından kapsamlı bir restorasyondan daha geçirilerek, dış cephesinden iç mekanına kadar aslına uygun şekilde yenilenmiş ve kentin silüetindeki o asil duruşunu korumaya devam etmiştir.
Kaynakça:
- Çanakkale Travel: "Devlet Güzel Sanatlar Galerisi Restore Ediliyor",
canakkaletravel.com - Kültür Portalı: "Çanakkale Devlet Güzel Sanatlar Galerisi Tarihçesi",
kulturportali.gov.tr - ÖZDEM, Filiz (Ed.): Aşklar, Savaşlar, Kahramanlar ve Çanakkale, Yapı Kredi Yayınları, 2012.
Yorum Gönder