Çanakkale Yalı Hanı: Tarihin ve Sanatın Buluşma Noktası
Mimarisi ve Yapısal Özellikleri:
Çanakkale merkezinin günümüze ulaşan tek hanı olma özelliğini taşıyan Yalı Hanı, 1887 yılında inşa edilmiştir. Yaklaşık 800 m²’lik bir alana yayılan bu dikdörtgen planlı yapı, geç Osmanlı dönemi sivil mimarisinin en zarif örneklerinden biridir. Dış cephesi sağlam taş duvarlarla örülmüş olsa da, hanın kalbi sayılan iç avlu tamamen ahşap işçiliğiyle bezelidir. Hanın en dikkat çekici mimari tercihi ise dış dünyadan izole, tamamen avluya dönük yapısıdır; tüm odalar gün ışığını ve enerjisini bu ortak avludan alır.
Tarihsel Yolculuğu: Otelden Kültür Merkezine:
Orijinal yapısında alt katı ahır ve hizmet alanı, üst katı ise konaklama için otel odaları olarak tasarlanan han, zamanla şehrin değişen ihtiyaçlarına uyum sağlamıştır. Tarihsel kayıtlara ve kentsel belleğe göre, Troya kazılarını başlatan ünlü arkeolog Heinrich Schliemann'ın da Çanakkale ziyaretleri sırasında burada konakladığı bilinmektedir. 1977 yılında koruma altına alınan ve 1980 ile 1997 yıllarında titizlikle onarılan yapı, bugün ticari bir handan ziyade bir "Kültür Merkezi" işlevi görmektedir.
Bugünkü Canlılığı ve Sosyal Dokusu:
Kemal Paşa Mahallesi’nin kalbinde, Fetvane Sokak ile Yalı Caddesi’ni birbirine bağlayan bu tarihi yapı; günümüzde sanat atölyelerine, sivil toplum kuruluşlarına ve huzurlu kahve molalarına ev sahipliği yapmaktadır. İkinci katındaki ahşap balkonlar ve alaturka kiremitli çatısıyla Yalı Hanı, Çanakkale’nin kentsel belleğini koruyan yaşayan bir anıttır.
Kaynakça ve Notlar:
- Musa Tombul, Çanakkale Kültür Envanteri: Arkeolojik Yerleşim Alanları ve Sanat Tarihi Yapıları.
- Hürriyet Gazetesi: Deniz Sipahi, "Fikir sörfü yapılan bir adres: Yalı Hanı" (5 Mayıs 2022).
- Heinrich Schliemann, Ilios: City and Country of the Trojans (1881).
- Görseller: Hüseyin Aşkı Arşivi
Yorum Gönder