Ezine peyniri, Çanakkale'nin Ezine, Bayramiç, Ayvacık ilçeleri ile Çan ilçesinin belirli köylerini kapsayan coğrafi sınırda üretilen, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından Menşe Adı (Tescil No: 86, 2007) ve Avrupa Birliği'nde PDO (2023) olarak tescilli bir üründür. Aşağıdaki cevaplar, resmi coğrafi işaret şartnamesine (Türk Patent sicil belgesi ve ekleri) dayanır.
Detaylı Teknik Bilgi: Üretim alanı, süt oranları, fiziksel/kimyasal özellikler ve yöntem için resmi şartnameyi inceleyin:
👉 Ezine Peyniri Coğrafi İşaret Şartnamesi (Türk Patent PDF)
Genel Sorular
En kesin yol, ambalaj üzerinde "Ezine Peyniri" menşe adı ve coğrafi işaret logosu (Türk Patent veya AB PDO) bulunmasıdır. Peynir kesildiğinde beyaza dönük açık sarı renkte, orta sertlikte, kırılgan olmayan yapıda ve az sayıda küçük çaplı gözenekli ("karınca başı" büyüklüğünde) olmalıdır. Kremamsı ve pişmiş süt aroması taşır; tuzlu, hafif ekşi ve tatlımsı tatlar dengelidir. Bu özellikler şartnamede tanımlıdır.
Hayır, bu yaygın bir yanlıştır. Resmi şartnameye göre Ezine peyniri; koyun, keçi ve inek sütlerinin karışımıyla üretilir. Mevsime göre oranlar: keçi sütü en az %40, koyun sütü %35-45, inek sütü en fazla %25. Bu karışım ve Kaz Dağları'nın doğal bitki örtüsüyle beslenen hayvanların sütü, peynirin karakteristik aromasını verir.
Şartnamede belirtilen üzere, peynir kitlesinde az sayıda ve küçük çaplı gözenekler bulunması normaldir ve kalite göstergesidir. Bu gözenekler üretim sürecindeki doğal fermantasyon sonucu oluşur. Çok büyük, çatlak veya süngerimsi yapı üretim hatası veya uygunsuz süt kalitesine işaret eder.
Ne sadece inek ne de sadece keçi; üç süt karışımı peyniridir. Baskın aroma ve karakter, keçi ve koyun sütünden gelir. Sadece inek sütünden yapılan ürünler "Ezine Peyniri" adıyla tescilli satılamaz.
Yok. Coğrafi işaret tesciline göre "Ezine Peyniri" adı yalnızca belirtilen süt karışımıyla üretilen peynire verilir. Sadece inek sütünden yapılsa dahi, tescil şartlarını sağlamaz ve bu isim kullanılamaz; en fazla "Ezine bölgesinden inek peyniri" gibi ifadelerle satılabilir.
İki ana neden: Yüksek kaliteli ve sınırlı koyun/keçi sütü kullanımı ile uzun olgunlaşma süresi. Şartnameye göre peynirler salamurada en az 8 ay (genellikle 8-12 ay) 2-4°C'de olgunlaştırılır. Bu süreç fire (su kaybı), depolama maliyeti ve doğal aroma gelişimini artırır.
Tüketim ve Saklama
Kendi salamura suyu içinde, hava almayacak şekilde cam/porselen kapta buzdolabında (2-4°C) saklayın. Vakumlu paketten çıkarıldıysa üzerini geçecek kadar temiz su ekleyin. Bu yöntem lezzet ve tazeliği korur.
Evet, salamurada olgunlaştırıldığı için tuzludur. Türk Gıda Kodeksi ve şartnameye göre kuru maddedeki tuz oranı genellikle %6-7,5 arasındadır (salamura tipi peynirler için üst sınır 7,5%). Fazla gelirse tüketmeden önce ılık suda 10-15 dakika bekleterek tuzunu azaltabilirsiniz.
Aromasını korumak için normalde yıkanmaz. Yoğun tuzluysa yiyeceğiniz kısmı kesip ılık suda kısa süre bekletmek yeterlidir. Aşırı yıkama lezzet kaybına yol açar.
Yüzeyde aşırı yapışkan/sümüksü tabaka, pembe/kırmızı renk değişimi, maya kokusu dışında aşırı ekşilik/acılık veya rahatsız edici koku bozulma belirtisidir. Renk değişimi risklidir, tüketmeyin.
Klasik olarak kavunla mükemmel uyum sağlar. Simit, domates, roka, taze ceviz ve zeytin sofralarının vazgeçilmez mezelerindendir.
Tam yağlı yapısı nedeniyle ısıda yumuşar ve erir; tost, gözleme veya hamur işlerinde harikadır. Ancak Hellim gibi ızgarada formunu korumaz, akar. Tavada kızartmak yerine eriterek kullanmak daha uygundur.
Sağlık ve Diyet
Tam yağlıdır (kuru maddede yağ oranı %49-59 arası). Yüksek protein ve sağlıklı yağlar içerir ama kalorisi yoğundur. Porsiyon kontrolüyle (örneğin 30-50 g/gün) dengeli beslenmede yer alabilir; diyetisyene danışın.
Evet, şartname gereği süt pastörize edilir (ısıl işlem uygulanır), çiğ süt kullanılmaz. Brusella gibi riskler yoktur. Ancak yüksek tuz içeriği nedeniyle tansiyon sorunu varsa doktora danışılmalı.
En az 8 ay olgunlaşma sayesinde laktoz büyük oranda parçalanır (laktik aside dönüşür). Taze peynirlere göre laktoz çok düşüktür; hafif intoleranslarda genellikle tolere edilir. Ağır vakalarda dikkatli olunmalı veya test edin.
Resmi Kaynaklar
Aşağıdaki linkler, Ezine Peyniri'nin coğrafi işaret tescil belgeleri, şartnamesi ve AB PDO tescili duyurularıdır. Tüm bilgiler bu resmi kaynaklara dayanır:
- Türk Patent ve Marka Kurumu - Ezine Peyniri Resmi Detay Sayfası
Menşe Adı Tescil No: 86, Tescil Tarihi: 10.04.2007, Tescil Eden: Ezine Peynirini ve Mandıracılarını Koruma, Geliştirme ve Tanıtma Derneği.
https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/37967 - Ezine Peyniri Coğrafi İşaret Şartnamesi PDF (Resmi Tescil Belgesi)
Süt oranları, üretim yöntemi, fiziksel özellikler ve olgunlaşma süresi gibi tüm teknik detaylar burada yer alır.
https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/616998bb-ab63-4835-809b-f8a963661240.pdf - Türk Patent - Ezine Peyniri AB Tescili Haberi
AB PDO tescili duyurusu (7 Aralık 2023) – Türkiye'nin AB'de tescilli 18. ürünü ve ilk peyniri.
https://www.turkpatent.gov.tr/haberler/ezine-peynirine-ab-ntescili - Coğrafi İşaretler Portalı - Ezine Peyniri AB Tescili Haberi
Ek AB tescili duyurusu ve Türkiye'nin AB tescilli ürünleri listesi.
https://ci.turkpatent.gov.tr/haberler/detay/ezine-peyniri-abde-tescillendi - Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu (EEAS) - Resmi AB PDO Tanıma Haberi
26 Aralık 2023 tarihli duyuru: Ezine peyniri PDO olarak tescillendi, Türkiye'nin ilk PDO peyniri.
https://www.eeas.europa.eu/delegations/türkiye/çanakkalenin-ezine-peyniri-ab-tarafından-tanıldı_tr - Tarım ve Orman Bakanlığı - Ezine Peyniri AB Tescili Haberi
Bakanlık duyurusu (7 Aralık 2023): Çanakkale'nin ikinci coğrafi işaretli ürünü, AB'den tescilli ilk Türk peyniri.
https://www.tarimorman.gov.tr/Haber/6112/Ezine-Peynirine-Ab-Tescili
Bu kaynaklar doğrudan resmi kurumlara aittir ve FAQ'daki tüm teknik bilgiler (süt karışımı, olgunlaşma süresi, özellikler vb.) bunlara dayanır. Doğrulama için ziyaret edebilirsiniz.
Önemli Uyarı ve Tavsiyeler
Gerçek Ezine peyniri aldığınız üretici firmanın web sitesini ziyaret edin!
Aldığınız peynirin ambalajında coğrafi işaret logosu ve menşe adı olsa bile, üretim detayları, güncel analizler, olgunlaşma süresi ve firma bilgileri için üreticinin resmi web sitesini kontrol edin. Bu sayede ürünün tazeliği ve olası varyasyonlar hakkında daha fazla bilgi alabilirsiniz. Sahte veya kalitesiz ürün riskini en aza indirmek için güvenilir üreticileri (Ezine Peynirciler Derneği üyesi firmalar gibi) tercih edin.
Alerji ve İntolerans Uyarısı
Ezine peyniri, pastörize edilmiş inek, keçi ve koyun sütü karışımından üretilir. Bu nedenle:
- Süt proteini alerjisi (kazein veya whey proteinlerine karşı) olan kişiler kesinlikle tüketmemelidir – ciddi alerjik reaksiyon riski taşır.
- Laktoz intoleransı olanlar için uzun olgunlaşma (en az 8 ay) sayesinde laktoz büyük ölçüde azalır ve genellikle tolere edilir, ancak ağır vakalarda dikkatli olunmalı veya doktora danışılmalıdır.
- Gluten içermez (doğal peynir olduğu için), ancak üretim tesisinde çapraz bulaşma riski varsa etiketi kontrol edin.
- Herhangi bir gıda alerjiniz varsa, ambalajdaki alerjen bildirimini (Türk Gıda Kodeksi gereği kalın/italik yazılır, örneğin "Süt içerir") okuyun ve şüpheniz varsa tüketmeyin veya hekiminize danışın.
Kaynak:
Bu uyarı, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği (26.01.2017 tarihli ve 29960 sayılı Resmi Gazete Mükerrer, Ek-1: Alerjen Maddeler) hükümlerine dayanır. Yönetmelikte süt ve süt ürünleri (laktoz dahil), 14 zorunlu alerjen maddeden biri olarak belirtilmiş olup, peynir gibi ürünlerde süt alerjeninin açıkça bildirilmesi zorunludur. Detaylı metin için:
👉 Resmi Gazete - Yönetmelik Tam Metni
👉 Tarım ve Orman Bakanlığı Kılavuzu (Alerjen Bildirimi Bölümü)
Bu uyarılar genel bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye yerine geçmez. Sağlık durumunuza göre doktor veya diyetisyen görüşü alın.
Yorum Gönder
"Değerli ziyaretçimiz; Sarısıvat Kültür Rehberi'ne katkınız için teşekkürler. Yorumunuz, incelememizin ardından kısa süre içinde yayına alınacaktır."