Çanakkale Boğazı’nın Avrupa yakasında, Gelibolu Yarımadası’nın en güney ucunda yer alan Seddülbahir Kalesi, Osmanlı Devleti’nin boğaz savunmasının önemli noktalarından biriydi. Bu kale, 3 Kasım 1914 tarihinde yaşanan trajik bir olayla tarihe geçti ve Çanakkale Muharebeleri’nin ilk şehitlerini verdi.
Olayın Arka Planı
I. Dünya Savaşı’nın başlangıcında, Osmanlı Devleti’nin 29 Ekim 1914’te Osmanlı donanmasının Karadeniz’deki Rus limanlarını bombalaması üzerine İtilaf Devletleri (İngiltere ve Fransa) misilleme olarak Çanakkale Boğazı girişindeki tabyaları hedef aldı. Henüz resmi savaş ilanı yapılmamış olmasına rağmen, 3 Kasım 1914 sabahı saat 06:50 civarında İngiliz ve Fransız donanmasına ait gemiler (toplamda 4 savaş gemisi ve 4 ağır kruvazör) Seddülbahir, Ertuğrul, Kumkale ve Orhaniye tabyalarını yoğun topçu ateşiyle bombalamaya başladı.
Seddülbahir Kalesi’ndeki cephaneliğe (barut deposu ve mermi magazası) isabet eden bir mermi, büyük bir infilaka yol açtı. Yaklaşık 38 ton barut ve 360 ağır top mermisi patladı. Bu patlama, kale içindeki askerleri doğrudan etkiledi ve ağır kayıplara neden oldu.
Şehitlerimiz
Patlama sonucunda 5 subay ve 81 er (toplam 86 şehit) hayatını kaybetti. Bu şehitler, Çanakkale Cephesi’nde Türk tarafının verdiği ilk kayıplar olarak kabul edilir ve “Çanakkale’nin İlk Şehitleri” olarak anılır.
Şehitlik, İlk Şehitler Anıtı’ndan limana (Kale Burnu küçük limanı) inen yokuşun sağ tarafında, yıkılan kale duvarının hemen kenarında yer alır. Toplu mezar şeklinde düzenlenen bu alanda şehitler defnedilmiştir. Şehitlik kitabesinde şu isimler ve ifade yer alır:
- Kale Komutanı Yüzbaşı Şevki
- Kale Komutanı Muavini Üsteğmen Cevdet
- Takım Komutanı Üsteğmen Hasan Pala
- Takım Komutanı Üsteğmen Rıza
- Takım Komutanı Teğmen Eşref
- 81 Er
Bu şehitlik, kara harekâtlarının başladığı 25 Nisan 1915 Seddülbahir Çıkarması’ndan yaklaşık 5 ay önce gerçekleşen bir olayla ilişkilidir ve Çanakkale’nin manevi mirasının en erken simgelerinden biridir.
Konum ve Ziyaret Bilgileri
- Yer: Seddülbahir Kalesi kuzeydoğusu, Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı içinde, Eceabat ilçesi Seddülbahir köyü.
- Yakınında İlk Şehitler Anıtı (patlamayı özetleyen büyük anıt) ve restore edilmiş Seddülbahir Kalesi bulunur.
- Çanakkale merkezden feribotla Eceabat’a geçip araçla kolayca ulaşılabilir. Kale ve şehitlik alanı genellikle gün ışığında ziyaret edilir; huzurlu ve etkileyici bir atmosfere sahiptir.
Bu şehitlik, vatan savunmasının en başındaki fedakârlığı simgeler. Her yıl 3 Kasım’da anma törenleri düzenlenir ve şehitler rahmetle yâd edilir.
Kaynaklar (Erişim Tarihi 27.02.2026)
- T.C. Çanakkale Valiliği: https://www.canakkale.gov.tr/seddulbahir-cephanelik-sehitligi
- Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı: https://canakkaletarihialan.gov.tr/tr/ziyaret/sehitlikveanitlar/seddulbahir-cephanelik-sehitligi
Bu makalede yer alan tüm metinler, araştırmalar ve saha çalışmaları SARISIVAT - Çanakkale Kültür, Tarih ve Gezi Rehberi projesine aittir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, kaynak gösterilse dahi içeriğin tamamı izinsiz kopyalanamaz.
İhlal tespiti durumunda Google DMCA üzerinden yasal işlemler başlatılmaktadır. Alıntı yapmak için sarisivat.com adresine aktif bağlantı verilmesi zorunludur.
Yorum Gönder
"Değerli ziyaretçimiz; Sarısıvat Kültür Rehberi'ne katkınız için teşekkürler. Yorumunuz, incelememizin ardından kısa süre içinde yayına alınacaktır."