Gelibolu, hem Marmara Denizi hem de Ege Denizi'ne (Saros Körfezi) olan kıyıları sayesinde balık ve deniz ürünleri çeşitliliği açısından Türkiye'nin en zengin bölgelerinden biridir. İlçede balıkçılık sadece bir geçim kaynağı değil, mevsimlere göre şekillenen derin bir mutfak kültürüdür.
Gelibolu'nun Mevsimsel Balık Takvimi
Gelibolu sularında balık çeşitliliği, göç yolları ve su sıcaklığına bağlı olarak yıl boyunca şu takvime göre değişiklik gösterir:
- Ocak - Şubat - Mart: Bu soğuk aylarda en taze ve lezzetli halleriyle hamsi, istavrit ve levrek sofraların baş tacıdır.
- Nisan - Mayıs - Haziran: Denizlerin ısınmaya başladığı bu dönemde menekşe, izmarit, tekir, barbunya ve Gelibolu'nun simgesi olan sardalya mevsimi başlar.
- Temmuz - Ağustos - Eylül: Yaz aylarında karagöz, işkino, melenur, çinekop, kılıç ve iskafroz türleri ön plana çıkar. Özellikle Temmuz ayı, sardalyanın en bol olduğu ve festivallerle kutlandığı dönemdir.
- Ekim - Kasım - Aralık: Balıkçılığın en bereketli olduğu yılın son çeyreğinde lüfer, palamut, torik, kefal ve orkinoz sezonun yıldızlarıdır.
Gelibolu Mutfağının İmza Lezzeti: Sardalya
Gelibolu denince akla gelen en önemli balık sardalyadır. Yörede "Bokluca Kebap" adıyla bilinen Sardalya Kebabı, balığın hiç temizlenmeden, denizden çıktığı gibi doğrudan kömür ateşinde pişirilmesiyle hazırlanır ve ilçenin en meşhur yemeğidir. Ayrıca sardalyadan dünyaca ünlü yağlı-tuzlu konserveler ve tuzlu balıklar yapılır.
Geleneksel Saklama ve Pişirme Yöntemleri
Gelibolu halkı, balığı taze tüketmenin yanı sıra onu saklama sanatında da ustalaşmıştır:
- Lakerda: Ekim ve Aralık ayları arasında avlanan torik ve palamutlardan, yaklaşık bir aylık bir süreçte hazırlanan lakerda, zeytinyağı ve limonla servis edilen eşsiz bir soğuk mezedir.
- Çiroz: Uskumru ve kolyoz zamanı, balıkların liman boyunca sıra sıra dizilerek kurutulmasıyla elde edilen çirozlar, Gelibolu'nun görsel ve lezzet simgelerindendir.
- Özel Yemekler: Üç tarafı denizle çevrili ilçede, deniz tarağı ile yapılan tarak pilavı ve beyaz etli balıklardan (kırlangıç, iskorpit, mezgit gibi) hazırlanan sebzeli balık çorbası mutfak kültürünün ana unsurlarıdır.
Gelibolu'da taze bir balık ziyafetinin ardından, hazmı kolaylaştırması için meşhur peynir helvası yemek bir gelenektir. İlçeye gelen ziyaretçiler, balık pazarından seçtikleri taze balıkları sahil lokantalarında pişirterek bu zengin deniz kültürünü deneyimleyebilirler.
Gelibolu’da balık mevsimi, boğaz göçleri ve su sıcaklığı ile doğrudan bağlantılıdır. Yaz aylarında sardalya ve küçük balıklar, sonbaharda ise palamut ve lüfer gibi göç balıkları öne çıkar. Kış aylarında ise hamsi ve istavrit tüketimi artar. Bu nedenle hem avcılık hem de tüketim açısından balığın mevsiminde tercih edilmesi lezzet, sürdürülebilirlik ve ekonomik verim açısından büyük önem taşır.
Bu makalede yer alan tüm metinler, araştırmalar ve saha çalışmaları SARISIVAT - Çanakkale Kültür, Tarih ve Gezi Rehberi projesine aittir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, kaynak gösterilse dahi içeriğin tamamı izinsiz kopyalanamaz.
İhlal tespiti durumunda Google DMCA üzerinden yasal işlemler başlatılmaktadır. Alıntı yapmak için sarisivat.com adresine aktif bağlantı verilmesi zorunludur.
Yorum Gönder
"Değerli ziyaretçimiz; Sarısıvat Kültür Rehberi'ne katkınız için teşekkürler. Yorumunuz, incelememizin ardından kısa süre içinde yayına alınacaktır."