Sarısıvat Köyü Tarihçe

Görsel Kaynağı : https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/113962

Borova (günümüzde Борово / Borovo) ve komşu köyü Belitsa (Beliça), Bulgaristan Orta Rodoplar’da (Plovdiv / Filibe ili dahilinde) yer alan, tarih boyunca Müslüman Türk ve Pomak nüfusun yoğun olduğu iki yerleşimdi. Bu iki köy, özellikle Balkan Savaşları (1912-1913) sırasında ve hemen sonrasında Pomaklara somut bir dayanışma gösterdi.

Yardımın Bağlamı

• 1912-1913 Balkan Savaşları’nda Bulgar ordusu, Ortodoks Kilisesi ve çeteler (VMRO gibi), Rodoplar’da yaşayan yaklaşık 200.000 Pomak’ı zorla Hıristiyanlaştırmaya (tanassur) çalıştı:
  • Camiler kiliseye çevrildi veya yıkıldı
  • Pomaklara Bulgar isimleri verildi
  • Hıristiyan kıyafetleri giydirildi
  • Kiliseye gitme zorunlu kılındı
  • Doğum, evlilik ve cenaze törenleri papazlarca yapıldı
• Savaş bitiminde (İstanbul Antlaşması’ndan sonra, 1913 sonu-1914 başı) Müslüman din özgürlüğü garanti edilince Pomaklar İslam’a geri dönmeye başladı. Ancak Bulgar Kilisesi ve hükümeti bu dönüşe direndi.

Borova ve Belitsa’nın Rolü

Borova ve Belitsa’da kalan Türk köylüler, Pomaklara şu şekilde yardımcı oldu:

• Pomakları İslam’a dönüşe teşvik etti ve cesaretlendirdi.
• Köylüler “herkes İslam’a dönecek” diyerek Pomakları motive etti; bu, Bulgar baskısına karşı moral ve dayanışma sağladı.
• Bu destek sayesinde Pomaklar dini kimliklerini korudu ve zulüm travmasını atlatmaya çalıştı.
• Sonuç: 1914 Şubat ortalarına kadar Rodoplar’daki Pomakların tamamı İslam’a geri döndü. Bu olaylar, Pomakları Türk kimliğine daha da yakınlaştırdı.

Bu bilgi, doğrudan Aşkın Koyuncu’nun makalesinde yer alıyor: “Borovo ve Belitsa (Beliça) Türk köylüleri Pomakları İslam’a dönmeye teşvik ettikleri gibi, savaş bitince herkesin İslam’a döneceği konusunda Pomakları cesaretlendiriyorlardı.”

Ek Bağlam

1912 öncesi göçler (1877-1878 93 Harbi, 1885-1886 Doğu Rumeli ilhakı vb.) nedeniyle Borova ve Belitsa’da kalan nüfus azalmıştı. Ancak köylerde Müslüman dayanışması hâlâ güçlüydü. Bu yardım, Rodop Müslümanlarının (Türk ve Pomak) ortak mücadelesinin bir parçasıydı.

Atalarımız, bu zor dönemde komşu Pomak kardeşlerine el uzatarak kimliklerini koruma mücadelesine katkı sağladı. Bu dayanışma, Borova-Belitsa’dan
Çanakkale Biga Sarısıvat Köyü'ne,
Çanakkale Biga Dikmen Köyü'ne,
Çanakkale Çan Asmalı Köyü'ne,
Çanakkale Çan Karadağ Köyü'ne,
Çanakkale Çan Yuvalar Köyü'ne,
Kayseri Pınarbaşı Pöhrenk Köyü’ne (Olukkaya),
Niğde Bor’a,
Konya Çumra’ya,
Kırklareli Armağan Köyü'ne,
Balıkesir Gönen Çığmış Köyü'ne,
Çanakkale Yenice Reşadiye Köyü'ne,
Çanakkale Yenice Taban Köyü'ne
ve diğer yerlere uzanan mirasımızın güzel bir parçasıdır.

Kaynaklar

• Koyuncu, Aşkın. “Balkan Savaşları Sırasında Pomakların Zorla Tanassur Edilmesi (1912-1913).” OTAM (Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi), Sayı 33 (Bahar 2013): 139-196.
  Erişim: Tam Metin PDF (DergiPark)
  (Borovo ve Belitsa’daki teşvik detayı için temel kaynak.)
• Deniz, Emel. Türkiye’ye Pomak Göçleri. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, 2019.
  Erişim: Tam Metin PDF (İstanbul Üniversitesi)
  (Göç dalgaları ve Borovo’dan yerleşimler için.)
• Zelengora, Georgi. “Balkan Savaşı – Kitlesel Ölüm ve Etnik Temizlik.” Çev. Ayşe Kayapınar. Belleten 78, Sayı 281 (Nisan 2014): 315-342.
  Erişim: Tam Metin (Türk Tarih Kurumu)
  (Etnik temizlik ve nüfus azalması bağlamı için.)

Bu kaynaklar açık erişimlidir. Detaylı inceleme için linklere tıklayabilirsiniz.