BÖLÜM 1: GENEL BİLGİLER VE TARİHÇE (1-5. SORULAR)
Soru 1: Şiirin yazarı kimdir?
Şiir, İstiklâl Marşı'nın da şairi olan Mehmet Âkif Ersoy tarafından kaleme alınmıştır.
Soru 2: Şiir hangi savaş üzerine, ne zaman yazılmıştır?
1915 yılında gerçekleşen Çanakkale Savaşları (özellikle 18 Mart Deniz Zaferi ve kara muharebeleri) üzerine yazılmıştır. Şiirin 1915 Mart sonunda yazılmaya başlandığı ifade edilse de, 1923-1924 yılları arasında tamamlandığı kabul edilmektedir.
Soru 3: Mehmet Âkif bu şiiri nerede yazmıştır?
Şair bu şiiri Çanakkale cephesinde değil; görevli olduğu Berlin ve ardından Arabistan'ın Necid çöllerinde, Medine yakınlarındaki El-Muazzam istasyonunda zafer haberini aldıktan sonra kaleme almıştır.
Soru 4: Şiir kime ithaf edilmiştir?
Genel olarak Çanakkale'de şehit olan askerlere adanmış olmakla birlikte, şairin arkadaşı Binbaşı Ömer Lütfi Bey'e özel olarak ithaf edilmiştir.
Soru 5: Şiir ilk kez nerede yayımlanmış ve hangi kitapta toplanmıştır?
İlk olarak 10 Temmuz 1924'te Sebîlürreşâd mecmuasında yayımlanmıştır. Şairin yedi kitaptan oluşan dev eseri Safahat'ın altıncı kitabı olan "Âsım" bölümünün sonunda yer alır.
BÖLÜM 2: İÇERİK VE ANLAM ANALİZİ (6-12. SORULAR)
Soru 6: "Şu Boğaz harbi nedir?" dizesiyle ne vurgulanır?
İstifham (soru) sanatı kullanılarak savaşın büyüklüğü, eşsizliği ve tarihte benzeri görülmemiş bir olay olduğu hayretle ifade edilir.
Soru 7: "Medeniyyet denilen kahbe" dizesinde ne eleştirilir?
Gücünü sömürgecilik için kullanan ve vahşetini "medeniyet" maskesi altında sunan dönemin yayılmacı Batı güçleri ve onların iki yüzlülüğü eleştirilir.
Soru 8: "Bir hilâl uğruna ya Rab, ne güneşler batıyor!" dizesindeki semboller nelerdir?
"Hilâl" Türk bayrağını ve İslam'ı temsil ederken; "güneşler" bu uğurda feda edilen her bir genci ve kıymetli hayatı simgeler.
Soru 9: "Bedr'in arslanları" benzetmesi ne anlama gelir?
Şair, Çanakkale'de savaşan Mehmetçiklerin kahramanlığını ve imanını, İslam tarihinin en kritik savaşı olan Bedir Savaşı kahramanlarıyla eş tutarak onurlandırmıştır.
Soru 10: Şiirin sonunda neden "Peygamber" vurgusu yapılır?
Şehitlerin makamının dünyevi herhangi bir mezara sığmayacak kadar yüce olduğunu ve cennette bizzat Hz. Muhammed (s.a.v.) tarafından kucaklandıklarını ifade etmek için "Sana âgûşunu açmış duruyor Peygamber" denilmiştir.
Soru 11: "Yerler vardır ki onda taş değil, başlar yatıyor" dizesiyle ne anlatılır?
Çanakkale topraklarının adeta şehit bedenleriyle örtüldüğü, her karış toprağın kutsandığı vurgulanır. Savaşın ne denli kanlı ve acımasız olduğu gerçekçi bir dille ifade edilir.
Soru 12: Şiirde hangi temalar öne çıkar?
Vatan sevgisi, kahramanlık, fedakârlık, şehitlik mertebesi, iman gücü, millet bilinci, Batı emperyalizmine başkaldırı, tarih bilinci ve dinî duyarlılık başlıca temalardır.
BÖLÜM 3: EDEBİ YAPI VE TEKNİK ÖZELLİKLER (13-17. SORULAR)
Soru 13: Şiirin nazım şekli ve ölçüsü nedir?
Mesnevi nazım şekliyle (ikili mısralar) ve aruz ölçüsüyle yazılmıştır.
Soru 14: Şiir kaç mısradan oluşmaktadır?
EBA gibi resmi kaynaklardaki dizilime göre şiir toplam 84 mısradır.
Soru 15: Hangi söz sanatları kullanılmıştır?
İstifham (soru sorma), teşbih (benzetme), istiare (eğretileme), mübalağa (abartma), tezat (karşıtlık), tenasüp (uygunluk) ve nida (seslenme) gibi sanatlar yoğun olarak kullanılmıştır. Özellikle savaş sahnelerindeki canlı tasvirlerde mübalağa sanatı çok güçlüdür.
Soru 16: Şiirin ahengi nasıl sağlanmıştır?
Ahenk, aruz ölçüsü, zengin uyak (kafiye) düzeni, kelime tekrarları ve ses akışına dikkat edilmesiyle sağlanmıştır.
Soru 17: Şiirin dil özellikleri nelerdir?
Dönemine göre sade ve anlaşılır bir dille yazılmıştır. Arapça ve Farsça tamlamalar bulunmakla birlikte, Âkif'in güçlü anlatımı sayesinde anlam akıcıdır. Epik (destansı) ve lirik (içten) anlatım iç içe geçmiştir.
BÖLÜM 4: ŞİİRİN MESAJI, ÖNEMİ VE GÜNCELLİĞİ (18-20. SORULAR)
Soru 18: "Gömelim gel seni tarihe" desem sığmazsın" dizesiyle ne anlatılmak istenmiştir?
Şehitlerin gösterdiği kahramanlığın o kadar büyük olduğu, sıradan tarih sayfalarına sığmayacağı; bu destanın milletin gönlünde ve hafızasında ebediyen yaşayacağı vurgulanır.
Soru 19: Şiirin Türk milleti için anlamı ve önemi nedir?
Bu şiir, edebi bir eser olmanın ötesinde, Çanakkale ruhunun ve millet hafızasının en güçlü ifadesidir. Şehitlere duyulan minnetin, vatan sevgisinin ve bağımsızlık aşkının ölümsüzleşmiş halidir. Milli birlik ve beraberlik duygularını pekiştiren bir başucu eseridir.
Soru 20: Şiirin günümüze verdiği evrensel mesajlar nelerdir?
- Bağımsızlık bilinci ve vatan sevgisinin önemi
- Fedakârlık ruhu ve bir ideal uğruna bireysel çıkarlardan vazgeçebilme erdemi
- İman ve inancın maddi imkânsızlıkları nasıl aşabileceği
- Geçmişte bu topraklar için can verenlere karşı sorumluluk ve minnet duygusu
- Sömürgeciliğe ve zulme karşı durma bilinci
- Tarihsel hafızanın korunmasının gerekliliği
KAYNAKÇA
- Mehmet Âkif Ersoy, Safahat (Âsım Bölümü), 1924
- Sebîlürreşâd Mecmuası, 10 Temmuz 1924 tarihli sayı
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Mehmet Âkif Ersoy Biyografisi
- EBA (Eğitim Bilişim Ağı), Türk Dili ve Edebiyatı Ders Notları
- Prof. Dr. Orhan Okay, "Mehmet Âkif: Bir Karakter Heykelinin Anatomisi"
- M. Ertuğrul Düzdağ, "Mehmet Âkif Ersoy Hayatı ve Eserleri"
Yorum Gönder
"Değerli ziyaretçimiz; Sarısıvat Kültür Rehberi'ne katkınız için teşekkürler. Yorumunuz, incelememizin ardından kısa süre içinde yayına alınacaktır."