2000 Yılında Çanakkale İli Sanayi Yapısı, Sektörel Analiz ve Sanayi Altyapısı Envanteri

Yayınlama Tarihi : 16 Kasım 2026

1. Giriş ve Genel Sanayileşme Dinamikleri

Çanakkale ili, coğrafi konumu, zengin doğal kaynakları, tarımsal hammadde potansiyeli ve yeraltı rezervleriyle Güney Marmara Bölgesi'nin kritik sanayi odaklarından birini oluşturmaktadır. Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) tarafından sanayileşme, madencilik, ticari ve mali göstergeler, tarımda modernleşme, sosyal-kültürel altyapı, demografi, haberleşme ve ulaşım alanlarındaki 53 değişken esas alınarak yapılan araştırmalar sonucunda Çanakkale ili ilk olarak 1973 yılında Kalkınmada Öncelikli Yöreler (KÖY) kapsamına alınmıştır. İlin bu statüsü, KÖY kapsamındaki il sayısının 25'e indirildiği 1980 yılına kadar devam etmiş ve bu süreçte bölgedeki sanayi yatırımları devlet teşviklerinden yararlanmıştır. Özel coğrafi ve stratejik durumları sebebiyle Gökçeada ve Bozcaada ilçeleri ise 1995 yılında 1. Derece Kalkınmada Öncelikli Yöre kapsamına alınmış ve 2000 yılı itibarıyla bu teşvik statülerini korumuştur.

2000 yılı verileri incelendiğinde, Çanakkale imalat sanayinin temel omurgasını tarıma dayalı sanayi kolları ile taş ve toprağa dayalı ağır sanayi sektörlerinin oluşturduğu görülmektedir. Tarımsal üretimin yüksek olduğu alanlarda sebze, meyve, su ürünleri, konserve, dondurulmuş gıda, un, yem, bitkisel yağ, süt ürünleri ve alkollü içki imalatı gelişme göstermiştir. Bu agro-sanayi işletmeleri özellikle Merkez ilçe, Ezine ve Biga ilçelerinde yoğunlaşmıştır. Ayvacık ve Ezine'nin sahil şeridinde yer alan köylerde zeytinyağı imalatı öne çıkarken, Ayvacık'ın dağlık köylerinde doğal boya ve kökboyalı geleneksel halı dokumacılığı sürdürülmektedir. Biga ilçesi çok sayıda mandıra ve imalathaneyle süt ürünleri işlemede, Bozcaada bağcılık ve şarapçılıkta, Merkez ilçe ise kamu eliyle işletilen Tekel Şarap ve Kanyak Fabrikası ile alkollü içki üretiminde ihtisaslaşmıştır.

Taş ve toprağa dayalı imalat sanayiinde ise Çan ilçesi, barındırdığı zengin linyit ve seramik kili rezervlerinin etkisiyle Türkiye'nin en büyük seramik ve vitrifiye kümelenme merkezlerinden biri haline gelmiştir. Benzer şekilde Ezine ilçesi Mahmudiye beldesinde yüksek kapasiteli çimento üretimi gerçekleştirilmektedir.

Sanayi Alt Sektörü / Alanı Yoğunlaştığı İlçeler Temel Ürün Grupları
Gıda ve İşlenmiş Tarım Ürünleri Merkez, Biga, Ezine, Yenice, Gelibolu Ton balığı, dondurulmuş gıda, salça, un, Ezine peyniri, zeytinyağı
Seramik, Vitrifiye ve Madencilik Çan Duvar karosu, yer karosu, izolatör, refrakter, sağlık gereçleri
Çimento ve Yapı Malzemeleri Ezine (Mahmudiye), Biga, Merkez Klinker, portland çimento, tuğla, cam mozaik
Deri ve Tabakhaneler Biga, Ezine Ham deri işleme, kürk-süet, zik, nepa deri
Orman Ürünleri ve Mobilya Biga, Yenice Modüler mobilya, koltuk, kapı, sunta, ahşap parke
Dokuma, Giyim ve Konfeksiyon Eceabat, Gelibolu, Merkez, Yenice İç giyim, eşofman, t-shirt, branda bezi, kadife
Alkollü İçkiler Bozcaada, Merkez Şarap, kanyak, suma, brendi

2. Çanakkale Sanayisine Yön Veren Büyük Sanayi Kuruluşları

Çanakkale il ekonomisinde, yüzlerce küçük ölçekli imalathanenin yanı sıra ulusal ve uluslararası pazarlarda yüksek pazar payına sahip, yüksek istihdam sağlayan ve ihracat geliri yaratan altı büyük sanayi kuruluşu öne çıkmaktadır.

2.1. Kaleseramik Çanakkale Kalebodur Seramik Sanayi A.Ş. (Çan)

Türkiye'de seramik kaplama malzemeleri üretiminin öncüsü olan Kaleseramik, temelleri 27 Temmuz 1957 tarihinde Çan ilçesinde Çanakkale Seramik Fabrikaları Limited Şirketi adıyla atılmış bir sanayi devidir. Şirket, 31 Aralık 1958 tarihinde Anonim Şirkete dönüşmüş ve 6 milyon TL olan kuruluş sermayesi Etibank'ın %33'lük iştirakiyle 9 milyon TL'ye çıkarılmıştır. 1960 yılında Türkiye'de ilk defa sanayi ölçeğinde seramik üretimine başlayan tesis, Nisan 2000 tarihinde Çanakkale Seramik Fabrikaları A.Ş. ile Kalebodur Seramik Sanayi A.Ş.'nin birleşmesiyle mevcut yapısını kazanmıştır. 2000 yılı itibarıyla şirketin sermayesi 57 trilyon 957 milyar TL, ödenmiş sermayesi ise 43 trilyon 957 milyar TL seviyesindedir.

Kaleseramik, Çan ilçesindeki entegre tesislerinde 2000 yılı itibarıyla 2.495 kişiyi istihdam etmektedir. Tesislerin yıllık kurulu üretim kapasitesi 25.000.000 m² duvar karosu, 30.000.000 m² yer karosu, 10.000 ton alçak ve yüksek gerilim izolatörü ve 1.000.000 ton refrakter malzemeden oluşmaktadır. Tesis, dünyada tek çatı altında üretim yapan en büyük seramik kompleksi konumundadır.

Ürün Kategorisi 2000 Yılı Kurulu Kapasitesi 2000 Yılı Fiili Üretim Miktarı
Duvar Karosu 25.000.000 m²/yıl 16.536.188 m²
Yer Karosu / Granit 30.000.000 m²/yıl 25.737.888 m²
İzolatör (Elektrik) 10.000 ton/yıl 10.000 ton
Refrakter Malzeme 1.000.000 ton/yıl 2.950 ton

Kaleseramik, Türkiye seramik kaplama malzemeleri pazarında %40'lık pazar payıyla birinci sırada yer almakta, dünya seramik üretiminin ise tek başına %1,2'sini karşılamaktadır. 2000 yılında gerçekleştirdiği 58.392.094 ABD Doları değerindeki ihracatla ürettiği ürünleri dünya genelinde 5 kıtaya ulaştırmıştır.

2.2. Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Ezine)

İlimiz Ezine ilçesi Mahmudiye beldesi ile Geyikli Kumburun liman sahasında yer alan çimento fabrikası, ihracat odaklı bir proje olarak 1975 yılında kurulmaya başlanmış ve 1979 yılında Fuller teknolojisiyle üretime geçmiştir. Şirket, Sabancı Holding ile CBR Grubu arasındaki anlaşma uyarınca 1 Ekim 1999 tarihinden itibaren Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. unvanıyla faaliyetlerini sürdürmüş, 10 Aralık 1999 tarihinde ise Heidelberger Zement Grubu şirketin ana ortakları arasına katılmıştır.

Ezine'deki üretim tesisleri 29.000 m²'si kapalı olmak üzere toplam 2.222.000 m²'lik geniş bir alan üzerine kuruludur. Tesislerde 4 adet çimento değirmeni bulunmakta olup yıllık çimento öğütme kapasitesi 3.500.000 tondur. Döner fırınlardaki klinker üretim kapasitesi ise yıllık 1.900.000 tondur. Fabrikada 2000 yılı itibarıyla 757 kadrolu personel çalışmaktadır.

Akçansa Çimento, Türkiye toplam çimento tüketiminin yaklaşık %10'unu karşılamakta ve Türkiye'nin toplam çimento ihracatının tek başına yarısını gerçekleştirmektedir. 2000 yılında tesisten toplam 1.580.000 metrik ton klinker ve çimento ihraç edilmiş; başta ABD, Cezayir, Fransa, Gana, İtalya ve Nijerya olmak üzere uluslararası pazarlara sevk edilmiştir.

2.3. Dardanel Önentaş Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Merkez)

1981 yılında Çanakkale Merkez ilçede kurulan Dardanel Önentaş A.Ş., 14 trilyon 99 milyar TL sermayeye sahiptir. İzmir yolu 4. kilometrede 60.000 m²'si kapalı olmak üzere 100.000 m² arazi üzerinde kurulu olan tesisler, Türkiye'nin dondurulmuş gıda ve su ürünleri konserveciliğindeki lider entegre kompleksidir. Fabrikada ton balığı başta olmak üzere sübye, ahtapot, midye gibi su ürünleri işlenmekte; hamur tesislerinde ise dondurulmuş pizza, milföy hamuru, puf böreği ve mantı üretilmektedir.

Su ürünleri işleme sürecinde ortaya çıkan atıklar entegre tesislerde işlenerek balık unu, balık yağı ve kedi-köpek mamasına dönüştürülmektedir. 2000 yılı itibarıyla tesiste 1.200 personel istihdam edilmektedir. Üretilen dondurulmuş ve konserve ürünler Avrupa Birliği ülkeleri, ABD, Rusya, Kuzey Afrika ve Uzak Doğu ülkelerine (Çin dahil) ihraç edilmekte olup, şirket 2000 yılında 29.804.398 ABD Doları tutarında dış satış gerçekleştirmiştir.

2.4. Kalevit Roca Seniter Seramik Sanayi A.Ş. (Çan)

Çan ilçesi Samedeli köyünde 1993 yılında faaliyete geçen fabrika, seramik sağlık gereçleri (lavabo, klozet, rezervuar) ve banyo aksesuarları imalatı gerçekleştirmektedir. Yıllık 6.000 ton üretim kapasitesine sahip olan tesiste 272 personel çalışmaktadır. 2000 yılı fiili üretimi 5.077 ton seramik sağlık gereci olarak gerçekleşmiştir.

2.5. Kale Maden Endüstriyel Hammaddeler Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Çan)

1990 yılında Çan ilçesinde kurulan Kale Maden A.Ş., seramik sektörünün ihtiyaç duyduğu endüstriyel hammaddelerin (kil, kaolen, feldspat, kuvars) çıkarılması ve zenginleştirilmesi alanında faaliyet göstermektedir. Tesislerde 335 kişi çalışmakta olup yıllık hammadde işleme kapasitesi 1.000.000 tondur. 2000 yılında şirket 1.262.806 ton fiili satış gerçekleştirmiş; bu satışın 338.277 tonunu ihraç ederek ülkeye 11.564.140 ABD Doları döviz girdisi kazandırmıştır. En yüksek ihracat geliri İtalya seramik sanayine yapılan satışlardan elde edilmiştir.

2.6. Doğtaş Doğanlar Mobilya İmalat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Biga)

1987 yılında Biga ilçesinde kurulan Doğtaş A.Ş., küçük bir atölyeden 2000 yılı itibarıyla 30.000 m² kapalı alana ulaşmış entegre bir mobilya fabrikasıdır (devam eden yatırımlarla kapalı alanın 40.000 m²'ye çıkarılması planlanmıştır). Tesis modüler mobilya, koltuk-kanepe takımları, oturma grupları, yatak odası, yemek odası ve ev tekstili imalatı yapmaktadır.

Ürün Grubu Yıllık Kurulu Üretim Kapasitesi
Modüler Mobilya 750.000 m²/yıl
Koltuk ve Kanepe 50.000 adet/yıl
Yatak Odası / Yemek Odası 3.510 takım koltuk, 20.000 adet junior grubu, 5.006 adet melamin grup

Şirket bünyesinde ve bağlı grup firmalarında toplam 600 civarında personel çalışmaktadır. Türkiye genelinde 300 bayilik ağı bulunan Doğtaş, 2000 yılı itibarıyla İngiltere, Rusya, Hollanda, Fransa, Yunanistan, İsrail, Avusturya ve Bulgaristan'ın da aralarında bulunduğu 12 ülkeye ihracat yapmaktadır.

3. İmalat Sanayi Alt Sektörleri ve İşletme Envanteri

3.1. Gıda ve Alkol İmalat Sanayii

Gıda sanayii, ildeki toplam işletme sayısı ve istihdam payı bakımından en yaygın imalat koludur.

3.1.1. Salça ve Sebze Konservesi Tesisleri

İl genelinde faal durumda bulunan 5 adet salça fabrikasının toplam üretme kapasitesi yıllık 58.784 tondur. Tam kapasiteyle çalışıldığında bu tesisler yılda 350.000 ton taze domates işleme gücüne sahiptir. Sezonluk çalışma döneminde bu fabrikalarda 500 ila 600 kişi istihdam edilmektedir.

  • Biga (Gümüşçay): Demirci Konservecilik A.Ş. (1969 kuruluş; 39.000 ton domates salçası, 21.600 ton domates konservesi, 6.480 ton ketçap/salsa sosu kapasitesi, 413 çalışan).
  • Bayramiç (Yahşieli): Özgıda Salça Konserve San. ve Tic. A.Ş. (11.135 ton salça kapasitesi).
  • Ezine (Pınarbaşı): Ege Ziraat Tohum San. ve Tic. A.Ş. (6.492 ton salça, 1.958 ton turşu kapasitesi).
  • Yenice: Davutköy Tarımsal Kalkınma Kooperatifi (1.507 ton salça kapasitesi) ve Güre Gıda (150 ton salça kapasitesi).

3.1.2. Un Sanayii Tesisleri

Çanakkale genelinde irili ufaklı 31 adet un fabrikası faaliyet göstermekte olup bu tesislerin toplam kurulu işleme kapasitesi yaklaşık 310.000 ton/yıldır. Un fabrikalarının ilçelere göre dağılımı şu şekildedir: Biga (12), Yenice (6), Ezine (4), Çan (3), Merkez (2), Ayvacık (2), Gelibolu (1), Lapseki (1).

Öne çıkan un sanayi işletmeleri arasında Biga'da Kaptanlar Un (43.200 ton un, 10.800 ton kepek kapasitesi), Çayırlı Un (22.576 ton un), Okyaylar Gıda (20.520 ton un), Günova Gıda (18.558 ton un); Merkez ilçede Kepez Un (27.417 ton un) ve Kale Un (17.160 ton un); Ezine'de Yıldırımlar Un (8.640 ton un); Lapseki'de Çaçan Gıda (8.830 ton un) yer almaktadır.

3.1.3. Şarap ve İspirtolu İçki Fabrikaları

İlde Merkez ilçede 1 kamu tesisi, Bozcaada ilçesinde ise 3 özel sektör fabrikası olmak üzere 4 adet şarap ve alkollü içki üretim tesisi bulunmaktadır.

  • Tekel Şarap ve Kanyak Fabrikası (Merkez): 1962 yılında faaliyete geçen kamu tesisinde 116 personel çalışmaktadır. Yıllık kapasitesi 895.000 litre tabii kanyak, 55.000 litre Truva kanyak ve 250.000 litre Ihlara brendisidir. Tesis ayrıca şıra ve suma üretimi yapmaktadır. Tekel'in ayrıca Bozcaada'da şıra-kanyak dolum tesisi, Bayramiç Çavuşlu köyünde ise kanyaklık şıra hazırlama tesisi mevcuttur.
  • Bozcaada Üreticileri: Talay Şarapçılık A.Ş. (1982 kuruluş, 2.500.000 litre/yıl kapasite, 16 çalışan), Ataol Bağcılık ve Şarapçılık Koll. Şti. (1.242.173 litre/yıl kapasite), Yunatçılar Şarapçılık Ltd. Şti. (177.117 litre/yıl kapasite). Bozcaada'daki tesislerin modernizasyonu için devlet fonlarından 100 milyar TL destek sağlanmıştır.

3.1.4. Zeytinyağı İmalathaneleri

İl genelinde zeytinyağı üreten 64 adet tesis bulunmaktadır: Ayvacık (24), Ezine (29), Bayramiç (7), Eceabat (3), Gökçeada (1). Tesislerin kırma ve sıkma kapasiteleri günlük 8 ton ila 40 ton arasında değişmektedir. İl genelinde üretilen yıllık ortalama 1.650.000 ton zeytinin önemli bölümü bu tesislerde ve 85 civarındaki salamura havuzunda işlenmektedir.
Başlıca zeytinyağı üreticileri şunlardır:
* Ayvacık: 80 Nolu Küçükkuyu Zeytin ve Zeytinyağı Tarım Satış Kooperatifi (800 ton yağ, 2.500 ton pirina/yıl), Fer Tarım Ltd. Şti. (1.000 ton yağ/yıl), Damlacık Gıda A.Ş. (1.200 ton yağ/yıl), Nevzat Eroğlu (600 ton yağ/yıl).
* Ezine: 215 Nolu Ezine TARİŞ Zeytinyağı Kooperatifi (1.200 ton yağ, 480 ton pirina/yıl), Gökçebayır Kooperatifi (500 ton yağ/yıl).
* Bayramiç: Ahmetçeli Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi (900 ton yağ/yıl).

3.1.5. Süt Ürünleri ve Mandıra Tesisleri

Çanakkale, Türkiye'nin en bilinen peynir üretim merkezlerinden biridir. İl genelinde toplam 70 adet tescilli imalathane ve mandıra faaliyet göstermekte olup bu tesislerin toplam süt işleme ve peynir üretme kapasitesi yıllık 350.000 ton civarındadır. Tesislerin ilçelere dağılımı: Ezine (17), Biga (11), Bayramiç (10), Ayvacık (9), Çan (8), Lapseki (7), Yenice (3), Eceabat (2), Merkez (2), Gelibolu (1).

Firma / İmalathane Unvanı Bulunduğu İlçe Ürün Türleri ve Yıllık Üretim Kapasiteleri İstihdam
Tahsildaroğlu Süt Ürünleri A.Ş. Bayramiç (Türkmenli) 7.530 ton beyaz peynir, 273 ton kaşar, 62 ton lor, 31 ton krema 60
Önay Sanayi Gıda A.Ş. Biga (Karabiga Kavşağı) 2.227 ton beyaz peynir, 1.814 ton yoğurt, 515 ton kaşar, 63 ton krema 38
Doğadan Gıda Sanayi A.Ş. Çan (İstiklal Mah.) 1.351 ton beyaz peynir, 219 ton tereyağı, 156 ton kaşar, 84 ton lor 18
Akpınar Süt Ürünleri Ltd. Şti. Bayramiç (Türkmenli) 1.277 ton beyaz peynir/yıl 9
Şahin Süt Ürünleri Ltd. Şti. Biga (Bakacak) 1.176 ton beyaz peynir, 13 ton tereyağı 12
Fenercigil Kollektif Şti. Merkez (Halileli) 987 ton beyaz peynir/yıl 7
Şükrü Sabit Kervan Süt Biga (Balıklıçeşme) 950 ton kaşar peyniri, 233 ton lor, 84 ton krema 8

3.1.6. Yem Fabrikaları

Biga ilçesinde 4, Merkez ilçede 1 olmak üzere toplam 5 adet yem fabrikası bulunmaktadır (Biga Hayvancılık A.Ş. tesisi gayrifaaldir). Faal fabrikalar: Biga'da Manav Yem ve Un A.Ş. (35.100 ton yem/yıl, 29 çalışan), Tam Yem Sanayi A.Ş. (32.400 ton yem/yıl), Pınar Yem A.Ş. (29.000 ton yem/yıl); Merkez ilçede Yıldız Gıda Ltd. Şti. (1.800 ton süt yemi, 1.800 ton besi yemi/yıl).

3.1.7. Sebze Kurutma ve Dondurulmuş Gıda Tesisleri

İlde ihracata dönük sebze kurutma ve dondurma yapan 4 büyük tesis mevcuttur:
* Yenice Gıda Sanayi A.Ş. (Yenice): 1963 yılında kurulan tesiste 1.396 kişi çalışmaktadır. Yıllık 1.560 ton kurutulmuş sebze ve 3.105 ton dondurulmuş sebze işleme kapasitesine sahiptir.
* Trutaş Gıda Sanayi A.Ş. (Merkez): Sezonda 450 kişinin çalıştığı tesiste 1.936 ton kurutulmuş sebze, 12.777 ton haşlanmış nohut/kuru fasulye, 5.476 ton konserve ve 898 ton reçel üretilmektedir.
* Güneş Gıda A.Ş. (Biga - Ağaköy): 277 çalışan ile yıllık 181 ton kurutulmuş sebze imal etmektedir.
* Başarı Gıda A.Ş. (Biga - Pekmezli): Yıllık 84.000 ton yaş sebze işleme kapasitesiyle kurutulmuş sebze üretimi gerçekleştirmektedir (34 çalışan).

3.1.8. Diğer Gıda İşleme Tesisleri

  • Ulubay Soğuk Depo İşletmeciliği Ltd. Şti. (Lapseki - Çardak): 115 çalışanı ile yıllık 6.065 ton dondurulmuş sebze-meyve, 760.000 adet dondurulmuş enginar, 2.544 ton konserve ve 330 ton tuzlu balık üretmektedir.
  • Dardanel Hazır Gıda A.Ş. (Merkez): Yıllık 4.800.000 adet dondurulmuş pizza, 720.000 kg milföy hamuru, 432.000 kg puf böreği ve 288.000 kg mantı üretmektedir (87 çalışan).
  • Dardanel Meyve Sebze Sanayi A.Ş. (Merkez): Yıllık 18.000 ton sebze-meyve konservesi işleme kapasitesine sahiptir (460 çalışan).
  • A. Mati Bosford Gıda A.Ş. (Eceabat - Yalova): Boyacıburnu mevkiinde 46 personeli ile yıllık 3.000 ton midye ve deniz ürünü işlemektedir.
  • Gelibolu Konserve İmalathaneleri: Alaaddin Konserve Ltd. Şti. (336 ton sebze, 374 ton balık konservesi, 19 çalışan) ve Ali Yakşi Konserve (336 ton sebze, 374 ton balık konservesi, 8 çalışan).
  • Bektaş Dış Ticaret Ltd. Şti. (Merkez): Yıllık 175 ton taze, 204 ton dondurulmuş ve 20 ton kurutulmuş kültür mantarı işlemektedir.
  • Asya Gıda Sanayi Ltd. Şti. (Gelibolu): Yıllık 19.188 ton ham yağ, 14.524 ton rafine bitkisel yağ üretmektedir (26 çalışan).
  • Kale Et Entegre Gıda A.Ş. (Biga - Karabiga): Yıllık 240 ton sucuk, 600 ton kavurma imal etmektedir.

3.2. Deri, Kösele ve Tekstil Sanayii

3.2.1. Deri İşleme ve Tabakhaneler

Çanakkale, tarihi tabakhaneleriyle bilinen bir deri işleme merkezidir. Biga ilçesinde 45, Ezine ilçesinde 13 olmak üzere toplam 58 deri işleme tesisi bulunmaktadır. Ancak sektör kriz nedeniyle durgunluk yaşamakta olup 2000 yılı itibarıyla Biga'da 10, Ezine'de ise 6 tesis faal durumdadır. İldeki tüm deri tesislerinin toplam günlük kürk ve deri işleme kapasitesi 125.000 adettir.

  • Biga Faal Tesisleri: İntuğ Deri Ltd. Şti. (iki ayrı tesiste toplam 8.745 ton/yıl deri işleme, 47 çalışan), Yılmaz Deri A.Ş. (1.478 ton/yıl), İda Kürk Ltd. Şti. (688 ton/yıl), Bulut Deri Ltd. Şti. (381 ton/yıl), Şener Kürk Ltd. Şti. (306 ton/yıl), Muharrem Erdoğan (307 ton/yıl), Cemil Tatlı Deri (460 ton/yıl).
  • Ezine Faal Tesisleri: Genç Doğan Dericilik A.Ş. (2.034 ton/yıl kürk deri, 36 çalışan), Bilgin Deri Ltd. Şti. (752 ton/yıl, 24 çalışan), Buldersan Deri Ltd. Şti. (354 ton/yıl, 26 çalışan), Çenez Deri (100.000 adet/yıl), Akman Deri, Uğur Deri A.Ş. (10 çalışan).

3.2.2. Dokuma, Giyim ve Konfeksiyon Tesisleri

Tekstil ve giyim sanayinde faaliyet gösteren başlıca tesislerde toplam 461 personel çalışmaktadır:
* Ebatex Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Eceabat): Maydos ovasındaki fabrikasında 280 çalışanı ile yıllık 2.021.284 adet kadın/erkek iç giyim (slip) ve 244.800 adet pijama imal etmektedir.
* Gelibolu Konfeksiyon San. ve Tic. Ltd. Şti. (Gelibolu): 72 çalışanı ile yıllık 280.000 adet eşofman, yelek, pantolon, tulum, mont ve ceket imal etmektedir.
* Nurteks Konfeksiyon Ltd. Şti. (Merkez): Çan yolu 3. km'deki tesislerinde 44 çalışanı ile yıllık 243.000 adet t-shirt, 162.000 adet gecelik ve 121.500 adet pijama takımı üretmektedir.
* Özdemirler Tarım Ürünleri Ltd. Şti. (Merkez): Çırçır tesislerinde yıllık 360.000 kg elyaf pamuk ve 660.000 kg çiğit işlemektedir (16 çalışan).
* Yenice Tekstil Ltd. Şti. (Yenice): Yıllık 45.900 adet triko kazak üretmektedir (20 çalışan).
* Güneş Kadife (Biga): Yıllık 74.880 metre döşemelik kadife imal etmektedir (16 çalışan).
* Şanlı Branda (Biga): Yıllık 228.000 metre branda bezi dokumaktadır.

3.3. Lastik, Plastik ve Kimya Sanayii

  • Sümer Holding A.Ş. Çanakkale Sentetik Deri İşletmesi (Merkez): Cevatpaşa Mahallesi Piri Reis Caddesi'nde kurulu olan devlet işletmesinde 191 personel istihdam edilmektedir. Tesislerin yıllık üretimi 1.075.000 metre döşemelik sentetik deri, 768.000 metre yağmurluk kumaşı, 422.400 metre sentetik branda ve 208.000 metre bavul-çanta malzemesidir.
  • Petkim Petrokimya Holding A.Ş. Çanakkale Plastik İşleme Fabrikası (Merkez): Atatürk Caddesi'ndeki tesiste 22 çalışan ile yıllık 4.000 ton PE örtülü film, 1.500 ton PE film ve 700 ton PE ağır hizmet torbası imal edilmektedir.
  • Koza Teknik Yapı Gereçleri A.Ş. (Biga): 58 çalışanı ile yıllık 447 ton melamin klozet kapağı ve banyo aksesuarları imal etmektedir.
  • Vera Ambalaj Gıda A.Ş. (Çan): Çan KSS'de yıllık 170 ton ambalaj torbası üretmektedir.
  • Yalçın Tesisat Malzemeleri A.Ş. (Biga): Yıllık 301 ton fitting malzemesi, 128 ton polipropilen boru ve 60 ton plastik poşet üretmektedir.
  • Yılpas Plastik Ltd. Şti. (Merkez): Yıllık 441.000 adet sanayi tipi plastik bidon imal etmektedir.
  • Plast Form Mimarlık Ltd. Şti. (Merkez): Yıllık 1.200 adet plastik mutfak dolabı ve 960 adet suni mermer tezgah üretmektedir.
  • Sultan Boya Kimya Ltd. Şti. (Biga): Yıllık 1.819 ton ayakkabı boyası ve 302 ton ayakkabı cilası imal etmektedir.
  • Özler Turizm ve Lastik Kaplama Ltd. Şti. (Merkez - İntepe): Soğuk sistemle yıllık 8.160 adet ağır vasıta lastiği kaplamaktadır (11 çalışan).
  • Çakır Lastik Kaplama Ltd. Şti. (Biga): Yıllık 2.000 adet lastik kaplamaktadır.

3.4. Orman Ürünleri ve Mobilya Sanayii

Zengin orman varlığına sahip Çanakkale'de orman ürünleri ve mobilya imalatı gelişmiştir.

  • ORÜS Kalkım İşletme Müdürlüğü (Yenice - Kalkım): Kamu işletmesinde 38 çalışan ile yıllık 15.120 m³ çam kerestesi üretilmektedir.
  • Yorsan Yenice Sunta ve Orman Ürünleri A.Ş. (Yenice): 20 çalışanı ile yıllık 60.000 adet ahşap palet ve 48.000 m² ahşap parke imal etmektedir.
  • Çavuşköylü Mobilya Ltd. Şti. (Biga): Bandırma yolundaki tesislerinde 46 çalışanı ile yıllık 1.300 takım yatak odası, 1.300 adet vestiyer, 2.600 adet çekyat ve 780 takım koltuk üretmektedir.
  • Bülbül Lastik ve Motorlu Araçlar A.Ş. (Biga): Biga 2 Nolu KSS'de 60 çalışanı ile yıllık 3.600 takım genç, yemek ve yatak odası mobilyası imal etmektedir.
  • Özparke Ağaç Sanayi A.Ş. (Biga - İdriskoru): Yıllık 61.200 adet pres kapı ve 30.600 adet pervaz imal etmektedir (25 çalışan).
  • Özel Kereste Fabrikaları: Bozkurtlar Kerestecilik (Biga, 7.560 m³/yıl), Mehmet Ferzan Sözen (Ayvacık - Küçükkuyu, 9.720 m³/yıl), Hamamcıoğulları (Bayramiç, 21.600 m³/yıl), Yıldız Parke (Yenice - Kalkım, 12.000 m² palet).

3.5. İnşaat, Pişmiş Kil, Makine ve Taşıt Sanayii

3.5.1. İnşaat ve Yapı Elemanları Sanayii

  • Kale Teknik Hizmetler Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Çan): 673 gibi yüksek bir istihdam sayısına sahip olan dev tesiste yıllık 260 ton çelik çatı, 86.400 adet ahşap palet ve konveyör bant taşıyıcı sistemleri imal edilmektedir.
  • Kaletaş Fabrikasyon Yapı Elemanları A.Ş. (Merkez): Yıllık 38.610 m² terrazzo yer döşemesi, 105.300 metre süpürgelik ve 33.150 metre merdiven basamağı imal etmektedir (18 çalışan).
  • Biga Cam Mozaik Seramik A.Ş. (Biga): Yıllık 16.220 ton cam mozaik üretmektedir (7 çalışan).

3.5.2. Pişmiş Kil ve Tuğla Fabrikaları

  • Aydınlar Tuğla Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Biga - İdriskoru): 40 çalışanı ile yıllık 3.840.000 adet blok karkas tuğla üretmektedir.
  • Katopsan Kale Toprak Sanayi (Merkez): Balıkesir yolunda 20 çalışanı ile yıllık 2.700.000 adet karkas inşaat tuğlası üretmektedir.

3.5.3. Makine ve Zirai Aletler Sanayii

Tarımsal mekanizasyon ihtiyacına paralel olarak ilde tarım römorku, su tankeri ve mibzer üreten tesisler yoğunlaşmıştır:
* Hidroçan Damper Sanayi (Çan KSS): Yıllık 69 adet ağır damper kasa imal etmektedir (10 çalışan).
* Gökhan Tarım Aletleri Ltd. Şti. (Gelibolu - Bolayır): Yıllık 270 adet ayçiçeği ekim mibzeri imal etmektedir (7 çalışan).
* Römork ve Tanker Üreticileri: Bayramiç'te Göğüsgeren Zirai Aletler (109 adet römork/yıl), İlhan Yavaş Römork Sanayi (175 adet römork, 150 adet su tankeri/yıl), İbrahim Varol (54 adet römork/yıl); Merkez ilçede Üçel Römork (151 adet römork, 57 adet su tankeri/yıl) ve Mutvar Tarım Endüstrisi (48 adet römork/yıl).

3.5.4. Taşıt Araçları ve Tersanecilik

  • Gelibolu Gemi Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Gelibolu - Sütlüce): Fenerovası mevkiinde yer alan tersanede yıllık 1 adet 5.800 DWT kapasiteli kargo/kuru yük gemisi inşa edilebilecek kızak ve teknik altyapı bulunmaktadır.

4. Sanayi Altyapısı: Organize Sanayi Bölgeleri ve Küçük Sanayi Siteleri

Çanakkale'de sanayinin disipline edilmesi, tarım arazilerinin korunması, çevre kirliliğinin arıtma tesisleriyle önlenmesi ve sanayiciye altyapısı hazır ucuz arsa sunulması amacıyla Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) ve Küçük Sanayi Siteleri (KSS) projeleri yürütülmektedir.

4.1. Organize Sanayi Bölgeleri (OSB)

İl genelinde altyapı inşaatları devam eden iki adet Organize Sanayi Bölgesi bulunmaktadır.

Çanakkale İli Organize Sanayi Bölgeleri (2000 Yılı Durumu)
│
├── Çanakkale OSB (Merkez - Lapseki Yolu)
│   ├── Toplam Alan: 100 Hektar (636 Dekar Sanayi Parseli)
│   ├── Parsel Sayısı: 96 Adet (5, 10, 15, 20, 30 Dekar)
│   └── Altyapı İlerleme Oranı: %93 (754,6 Milyar TL Kredi)
│
└── Biga OSB (Balıklıçeşme Beldesi)
    ├── Toplam Alan: 859 Dekar (380 Dekar Sanayi Parseli)
    ├── Parsel Sayısı: 53 Adet (5, 10, 15 Dekar)
    └── Altyapı İlerleme Oranı: %75 (905,1 Milyar TL Kredi)

4.1.1. Çanakkale Organize Sanayi Bölgesi (Merkez)

Kuruluş kararı 1976 yılında alınan Çanakkale OSB'nin yer seçimi 1993 yılında Çanakkale-Lapseki karayolu üzerindeki 100 hektarlık alanda kesinleşmiştir. Bölgede sanayi parsellerinin toplam alanı 636 dekar olup, büyüklükleri 5 ile 30 dekar arasında değişen 96 adet sanayi parseli oluşturulmuştur.

Altyapı ihalesi 26 Aralık 1997 tarihinde yapılmış ve Ocak 1998'de Yıldız Endüstriyel Holding A.Ş.'ye yer teslimi yapılarak inşaata başlanmıştır. 2000 yılı sonu itibariyle imar, parselasyon, kadastro, yol alt temel dolguları, 1.175 metre yağmur suyu hatları ve 3.590 metre kanalizasyon boru döşeme işleri tamamlanmıştır. Altyapı inşaatının fiziki gerçekleşme oranı %93'e ulaşmıştır. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından projeye kullandırılan kredi miktarı 2000 yılı birim fiyatlarıyla 754,6 milyar TL'dir.

4.1.2. Biga Organize Sanayi Bölgesi

Müteşebbis teşekkülü 1995 yılında oluşan Biga OSB, Biga-Çanakkale karayolu üzerinde Balıklıçeşme beldesi sınırlarında 859 dekarlık alanda kurulmaktadır. Sanayi parsellerinin toplam net alanı 380 dekar olup 53 adet parsel planlanmıştır.

Altyapı ihalesi 13 Ocak 1998'de yapılmış ve Gülsüm İnşaat A.Ş. üstleniciliğinde 1 Nisan 1998'de inşaat başlamıştır. 4,394 km'lik ana ve ara yolların hafriyatları, yağmur suyu ve kanalizasyon şebekelerinin imalatı tamamlanmıştır. Altyapı inşaatının fiziki gerçekleşme oranı %75'e ulaşmış ve kullanılan bakanlık kredisi 905,1 milyar TL olmuştur.

4.2. Küçük Sanayi Siteleri (KSS)

Çanakkale'de küçük esnaf ve sanatkarın modern işyerlerinde hizmet vermesi amacıyla kurulan KSS'lerin durumu üç grupta incelenmektedir.

4.2.1. İnşaatı Tamamlanıp Faaliyete Geçen Küçük Sanayi Siteleri

İlde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Bağ-Kur kredi destekleriyle tamamlanmış, toplam 744 işyerine ve 2.770 çalışan kapasitesine sahip 6 adet faal KSS bulunmaktadır. Bakanlıkça sağlanan toplam kredi tutarı 4 trilyon 548 milyar TL'dir.

Sanayi Sitesinin Adı Toplam Arsa Alanı (m²) Faaliyete Geçtiği Yıl İşyeri Sayısı Faal Çalışan Sayısı
Çanakkale KSS (1. Kısım) 140.000 1996 244 732
Biga KSS (1 Nolu) 29.000 1980 103 400
Biga 2 Nolu KSS 62.833 1999 180 500
Çan KSS 99.376 1992 150 850
Gelibolu KSS 113.000 1991 120 223
Gökçeada KSS 31.646 1996 50 65
TOPLAM 475.855 — 744 2.770

4.2.2. İnşaatı Devam Eden Küçük Sanayi Siteleri

  • Çanakkale KSS (2. Kısım): Kooperatifin kendi öz kaynaklarıyla yürütülen 160 işyerlik inşaatta fiziki gerçekleşme %10 seviyesindedir.
  • Lapseki KSS: Sanayi ve Ticaret Bakanlığı kredisiyle (2000 yılı sonuna kadar 248,6 milyar TL kredi kullanılmıştır) yapımı süren 70 işyerlik sitede fiziki gerçekleşme %74'e ulaşmıştır.

4.2.3. Projelendirilen ve Teklif Edilen Sanayi Siteleri

  • Yatırım Programında Proje Safhasında Olanlar: Ezine KSS, Yenice KSS ve Bayramiç KSS.
  • 2000 Yılında Yatırım Programına Teklif Edilenler: Çan Organize Sanayi Bölgesi Etüdü, Çanakkale Merkez 2. Bölüm KSS (160 işyeri) ve Terzialan KSS (50 işyeri).

5. Değerlendirme ve Sonuç

2000 yılı verileri ışığında Çanakkale ili sanayisi değerlendirildiğinde, ilin tarımsal kaynaklarını ve zengin mineral/kil yataklarını işleyen entegre bir sınai yapıya sahip olduğu görülmektedir. Kaleseramik, Akçansa, Dardanel, Kalevit, Kale Maden ve Doğtaş gibi özsermayesi güçlü, uluslararası rekabet gücüne sahip mega işletmeler, ilin toplam imalat sanayi katma değerinin ve ihracatının ezici çoğunluğunu üretmektedir.

Buna karşılık, illere yayılan un, zeytinyağı, peynir ve deri imalathaneleri geleneksel üretim yapılarını korumakta, ancak kapasite kullanımı ve pazar ölçeği bakımından dalgalanmalar yaşamaktadır. Çanakkale ve Biga Organize Sanayi Bölgelerinin altyapı inşaatlarının %75 ila %93 seviyelerine ulaşarak tamamlanma aşamasına gelmesi, 2000'li yıllardan itibaren ildeki sanayi yatırımlarının nicelik ve nitelik yönünden sıçrama yapacağına ve düzenli sanayileşmenin tesis edileceğine işaret etmektedir.

Kaynak & Künye Notu:
Bu makale, Çanakkale Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü tarafından hazırlanan "Çanakkale İlinin 2000 yılı Ekonomik ve Ticari Durumu Hakkında Rapor" temel alınarak hazırlanmıştır.
Düzenleyen: Hüseyin Aşkı -Tarım Teknikeri (sarisivat.com)
Hazırlama Nedeni: Çanakkale ilinin 2000 yılı sanayi yapısı, sanayi tesisleri, üretim kapasiteleri ve sektörel gelişimi hakkında bilgi arayan öğrenciler, araştırmacılar ve ilgililer için kapsamlı bir dijital rehber oluşturmak amacıyla derlenmiştir.

⚠️ YASAL UYARI VE TELİF HAKKI

Bu sitede yayımlanan özgün yazılar, araştırmalar, saha çalışmaları, fotoğraflar ve diğer içerikler, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında telif hakkı korumasına tabidir.

İçeriklerin tamamının veya özgün niteliğini taşıyan önemli bölümlerinin, eser sahibinin izni olmaksızın kopyalanması, çoğaltılması ve başka internet sitelerinde veya dijital platformlarda yayımlanması yasaktır.

Kaynak gösterilerek yapılacak kısa alıntılarda sarisivat.com adresine aktif bağlantı verilmesi gerekmektedir. Kaynak gösterilmesi, içeriklerin tamamının veya önemli bölümlerinin izinsiz kullanılmasına izin vermez.

Telif hakkı ihlallerinde Google DMCA başvuruları dâhil olmak üzere yasal haklarımız saklıdır.

© Hüseyin Aşkı – SARISIVAT (sarisivat.com) © 2007-2026. Tüm hakları saklıdır.

Yorum Gönderin

"Değerli ziyaretçimiz; Sarısıvat Kültür Rehberi'ne katkınız için teşekkürler. Yorumunuz, incelememizin ardından kısa süre içinde yayına alınacaktır."

Daha yeni Daha eski