Sarısıvat Köyü Tarihçe

Bir Köyün Mirası Tescillendi Çanakkale’nin gastronomik zenginliklerine bir yenisi daha eklendi. Biga ilçesinin Işıkeli Köyü ile özdeşleşen, tarihi çok eskilere dayanan ve kendine has aromasıyla bilinen "Işıkeli Nohut Kahvesi", Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından tescillenerek koruma altına alındı. Biga Ziraat Odası, Biga Ticaret ve Sanayi Odası ile Biga Belediyesi’nin ortak girişimiyle 1442 tescil numarasıyla kayıtlara geçen bu lezzet, artık "Mahreç İşareti" taşıyan özel bir ürün.

Nedir Bu Işıkeli Nohut Kahvesi? Işıkeli Nohut Kahvesi, adından da anlaşılacağı üzere kahve çekirdeğinden değil, bölgeye özgü nohutlardan elde edilen bir içecek. Ancak onu sıradan bir nohut kahvesinden ayıran en önemli özellik, üretiminde kullanılan hammadde ve geleneksel kavurma yöntemidir.

Bu kahvenin yapımında Biga’nın Işıkeli Köyü ve çevresinde yetişen, halk arasında "Sarı Nohut" olarak bilinen, kuş kafası şeklindeki küçük boyutlu yerel nohutlar (Cicer arietinum) kullanılır.

Kafeinsiz ve Doğal Bir Alternatif Günümüzde kafein hassasiyeti olanlar veya daha sağlıklı alternatifler arayanlar için Işıkeli Nohut Kahvesi mükemmel bir seçenek sunuyor. Tescil belgesindeki analizlere göre bu kahve %0 kafein içeriyor. Ayrıca kuru maddesinde %5,5 protein ve %8 yağ barındırıyor. Yani sadece bir keyif içeceği değil, aynı zamanda besleyici bir gıda.

Odun Ateşinden Fincana: Üretim Süreci Işıkeli Nohut Kahvesi'nin lezzet sırrı, sabırla işlenen üretim sürecinde saklıdır. Yıkanıp temizlenen sarı nohutlar, odun ateşinde 200-250 °C sıcaklıktaki fırınlarda kavrulur. Bu işlem, mevsime ve nohudun nemine göre 2 ila 4 saat arasında sürer. Yanmaması için sürekli ve yavaşça karıştırılan nohutlar, o karakteristik rengini ve kokusunu aldıktan sonra taş değirmenlerde (çekiçli değirmen) 200-300 mikron inceliğinde öğütülür.

Nasıl Pişirilir ve Sunulur? Işıkeli Nohut Kahvesi'nin pişirilmesi, klasik Türk kahvesinden küçük ama önemli bir farkla ayrılır: Karbonat.

Tescilli tarife göre ideal bir fincan için;

• 10-12 gram Işıkeli Nohut Kahvesi,
• 1-2 gram karbonat,
• 70-75 ml sıcak su kullanılır.

İsteğe bağlı olarak şeker eklenebilir ancak geleneksel yöntem şekersizdir. Beyaz şeker ( az şekerli için 2,0-2,5 g, orta şekerli için 3,0-3,5 g şekerli için 4,5-5,0 g) cezvede karıştırıldıktan sonra 90-95 derecede pişirilir. Karbonat, kahvenin köpürmesini ve kendine has kıvamını almasını sağlar.

Eskiden Kuru Üzüm, Şimdi Lokum Geleneğe göre Işıkeli Nohut Kahvesi şekersiz pişirilir ve yanında tatlandırıcı olarak kuru üzüm ile servis edilirdi. Günümüzde bu geleneğin yerini yavaş yavaş lokum ve çikolata almış olsa da, köye giden ziyaretçiler hala o eski usul sunumla karşılaşabilirler.

Sonuç Biga'nın Işıkeli Köyü'nün mutfak kültürünün en önemli parçası olan bu kahve, coğrafi sınırla olan ün bağı sayesinde artık tescilli bir marka. Çanakkale'ye yolunuz düşerse, odun ateşinin isli kokusunu taşıyan, kafeinsiz ve şifalı bu asırlık lezzeti tatmadan dönmeyin.

Derleyen : Hüseyin AŞKI
Kaynak: Türk Patent ve Marka Kurumu, Coğrafi İşaretler Portalı, "Işıkeli Nohut Kahvesi" Tescil Belgesi (Tescil No: 1442), Erişim Tarihi: 03.01.2026.

Editörün Notu: Coğrafi işaret tescil durumları ve ürün standartları zaman içerisinde güncellenebilir veya değişiklik gösterebilir. Çanakkale iline ait tescilli ürünlerin en güncel listesine ve resmi verilere ulaşmak için Türk Patent ve Marka Kurumu Coğrafi İşaretler Portalı'nı ziyaret edebilirsiniz