Sarısıvat Köyü Tarihçe

Köy: Altıkulaç
Mevkii: Çingentepe
Sit Türü: Arkeolojik Sit
Koruma Kararı: Edirne Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 06.04.1990 tarih ve 627 sayılı kararı
Mülkiyet Durumu: Özel mülk
Şimdiki Durumu: Tarla

Konum ve Genel Özellikler

Altıkulaç Çingentepe Tümülüsü, Çan ilçesine bağlı Altıkulaç köyünün yaklaşık 500 metre doğusunda, Kocabaş Çayı ve Altıkulaç Çayı vadilerine hâkim bir konumda yer almaktadır. Tümülüsün bulunduğu tepe, hemen karşısında yer alan Altıkulaç Antik Yerleşmesi ile doğrudan görsel ve mekânsal bir ilişki içerisindedir. Bu durum, söz konusu alanın antik dönemde bölgesel bir merkez niteliği taşıdığını göstermektedir.

Yaklaşık 5 metre yüksekliğe sahip olan tümülüs çevresinde yapılan yüzey gözlemlerinde Helenistik ve Roma dönemlerine ait seramik buluntularına rastlanmıştır. Bu buluntular, tümülüsün yalnızca bir mezar yapısı olmayıp çevresinde süreklilik gösteren bir yerleşim alanının varlığına işaret etmektedir.

Tahribat ve Kurtarma Kazısı

Tümülüs, 1999 yılında defineciler tarafından ciddi şekilde tahrip edilmiştir. Bu tahribatın ardından Çanakkale Müze Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen kurtarma kazısı, yapının bilimsel olarak belgelenmesini ve önemli buluntuların gün yüzüne çıkarılmasını sağlamıştır.

Kurtarma kazısında, yaklaşık 7,20 metre çapında, yuvarlak planlı ve kubbeli bir mezar odası (tylos) tespit edilmiştir. Mezar odası içerisinde, üzeri kabartma ve boyalı sahnelerle süslenmiş bir lahit ortaya çıkarılmıştır. Lahitin bazı bölümlerinin defineciler tarafından tahrip edildiği anlaşılmaktadır.

Kazı sırasında mezar odasına ait çok az sayıda yapı taşına rastlanması, üst örtünün tamamen yıkılmış olması ve lahit kapağındaki çok eski kırık izleri, tahribatın yalnızca yakın döneme ait olmadığını, geçmişte de müdahaleler gördüğünü ortaya koymaktadır.

Roma Dönemi Tahribatı

Yıkıntı taşları arasında ele geçen ve Roma dönemi özellikleri gösteren küçük seramik parçaları, tümülüsün ilk soyulma ve tahribatının Roma döneminde gerçekleştiğini düşündürmektedir. Bu durum, Pers döneminde inşa edilen mezarın, yüzyıllar boyunca farklı dönemlerde yağmalandığını göstermesi açısından önemlidir.

Lahit ve Sanatsal Özellikleri

Tümülüs içerisinden çıkarılan lahit, hem ikonografisi hem de sanatsal üslubu bakımından son derece dikkat çekicidir. Lahit üzerinde;

• Yaban domuzu avı,
• Geyik avı,
• Savaş sahneleri

kabartma ve boyalı bezemelerle işlenmiştir.

Lahitin kısa yüzünde yer alan savaş sahnesi, figürlerin hareketliliği ve kompozisyon düzeniyle dönemin siyasal ve askerî anlayışını yansıtırken; uzun yüzlerinde işlenen av sahneleri, Pers aristokrasisinin av kültürünü ve iktidar simgelerini gözler önüne sermektedir.

Tarihlendirme ve Tarihsel Değerlendirme

Lahit üzerindeki sahnelerin stil özellikleri ve konu içeriği, mezarın MÖ 5. yüzyılın son çeyreğinde inşa edildiğini göstermektedir. Bu veriler, tümülüsün Pers egemenliği döneminde, yüksek statülü bir Persli yönetici için yapıldığını ortaya koymaktadır.

Söz konusu kişinin, hemen yakınında bulunan Altıkulaç Antik Yerleşmesi’nin yöneticisi olduğu değerlendirilmektedir. Bu durum, Çingentepe Tümülüsü’nü yalnızca bir mezar yapısı olmaktan çıkararak, bölgenin idari ve siyasi tarihine ışık tutan önemli bir anıt haline getirmektedir.

Anadolu–Pers Sanatı Açısından Önemi

Altıkulaç Çingentepe Tümülüsü’nden çıkarılan lahit, Perslerin Anadolu sanatına kazandırdığı yenilikleri açık biçimde yansıtan nadir örneklerden biridir. Yerel Anadolu gelenekleri ile Pers sanat anlayışının sentezlendiği bu eser;

• Anadolu’da Pers varlığının sanatsal yansımalarını,
• Yerel elitlerin Pers kültürüyle kurduğu ilişkileri,
• MÖ 5. yüzyıl mezar mimarisi ve ikonografisini

anlamamız açısından son derece kıymetlidir.

Sonuç

Altıkulaç Çingentepe Tümülüsü, konumu, mimarisi ve özellikle içinden çıkan figürlü lahdiyle Çanakkale ve çevresinin Pers dönemi arkeolojisi açısından büyük önem taşımaktadır. Uzun yıllara yayılan tahribatlara rağmen günümüze ulaşan bu bulgular, bölgenin antik çağlardaki siyasal, kültürel ve sanatsal yapısını anlamamıza önemli katkılar sunmaktadır.

Bu yönüyle Çingentepe Tümülüsü, yalnızca Altıkulaç köyü için değil, Anadolu arkeolojisi için de korunması ve tanıtılması gereken seçkin kültür varlıklarından biridir.

Bu sayfa "Çanakkale Kültür Envanteri Arkeolojik Yerleşim Alanları ve Sanat Tarihi Yapıları Musa Tombul
https://canakkale.ktb.gov.tr/Eklenti/56256,canakkale-kultur-envanteripdf.pdf?0 "yararlanılarak hazırlanmıştır