Sarısıvat Köyü Tarihçe

 

Fotoğraf : Altıkulaç Köyü Yıl: 2009 Hüseyin Aşkı arşivi

Konum ve Ulaşım Ağı

Altıkulaç Antik Yerleşmesi, Çan ilçesine bağlı Altıkulaç köyünün köyiçi mevkiinde, Altıkulaç Çayı vadisine hâkim bir tepe üzerinde konumlanmaktadır. Bu vadi, antik çağda Biga, Çan ve Çanakkale kıyılarını Gönen Ovası’na bağlayan önemli bir ulaşım güzergâhı niteliği taşımaktadır. Yerleşmenin bu hat üzerinde bulunması, alanın tarih boyunca stratejik önemini ortaya koymaktadır.

Antik yerleşmenin bulunduğu tepenin batı kesimi oldukça dik ve kayalık, diğer yönleri ise dik eğimli bir topografyaya sahiptir. Bu doğal yapı, savunma açısından yerleşmeye önemli avantajlar sağlamıştır.

Mimari Kalıntılar ve Savunma Yapıları

Günümüzde antik yerleşmenin bulunduğu tepe üzerinde tek sıra sur duvarı kalıntıları ile bazı yapılara ait duvar ve temel taşları dışında belirgin bir mimari unsur görülmemektedir. Özellikle yerleşimin doğu bölümünde, temel seviyesinde korunmuş tek sıra sur duvarı, dört köşeli ve bosajlı yapı taşları ile inşa edilmiş olup, MÖ 5. yüzyıla özgü duvar tekniği sergilemektedir.

Bu savunma yapısı, Altıkulaç yerleşmesinin askeri ve idari nitelikli bir merkez olduğunu düşündürmektedir.

Seramik Buluntular ve Yerleşim Sürekliliği

Yerleşim alanı genelinde yapılan gözlemlerde;

• MÖ 5. yüzyıl,
• Hellenistik Dönem,
• Roma Dönemi

donanımlı seramik kalıntılarına rastlanmıştır. Bu durum, yerleşimin uzun bir zaman dilimi boyunca kesintisiz veya aralıklı olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır.

Nekropol Alanları

Yerleşim alanının doğu kesiminde, günümüzde Altıkulaç köyü ilkokulu ile köy yerleşimi arasında kalan sahada, köylüler tarafından yapılan bahçe düzenlemeleri sırasında mezarlara rastlanmış olması, bu alanın ve kuzey yamaçların nekropol olarak kullanıldığını göstermektedir.

Ayrıca köyün doğusunda yer alan Çingentepe ve çevresinde tespit edilen seramik parçaları ve kaba yonulu taşlar, bu alanların da yerleşimle ilişkili olarak kullanıldığını ortaya koymaktadır.

Çingentepe Tümülüsü ile İlişkisi

Çingentepe üzerinde 1999 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında, muhtemelen antik yerleşmenin yöneticisine ait bir lahit mezar ortaya çıkarılmıştır. Bu buluntu, Altıkulaç Antik Yerleşmesi ile Çingentepe Tümülüsü arasında doğrudan bir idari ve mekânsal ilişki bulunduğunu göstermektedir.

Su Yapıları ve Ekonomik Altyapı

Antik yerleşmenin hemen kenarında yer alan Altıkulaç Deresi içerisinde, ana kaya üzerine oyulmuş farklı boyutlardaki ahşap hatıl yuvaları, burada küçük bir bendin bulunduğunu düşündürmektedir. Söz konusu yapının sulama amaçlı olarak inşa edilmiş olması muhtemeldir. Bu durum, yerleşmenin tarımsal faaliyetlere dayalı bir ekonomik altyapıya sahip olduğunu göstermektedir.

Tarihsel ve Stratejik Değerlendirme

Altıkulaç Antik Yerleşmesi, MÖ 546 yılında Anadolu’nun tamamında hâkimiyet kuran Persler tarafından, antik yollar üzerinde ve stratejik noktalarda oluşturulan yerleşimlerden biri olmalıdır. Troas Bölgesi’ni kontrol eden Pers Satrapları ve askeri birlikleri, daha çok iç kesimlerdeki dağlık alanları tercih etmişlerdir.

Altıkulaç yerleşmesi;

• Granikos Ovası’na,
  
  
• Çanakkale Boğazı kıyılarına,
  
  
• İç Troas kentlerine

en kısa mesafede ulaşım sağlayan bir noktada yer almaktadır. Ayrıca Daskyleion (Erdek), Skepsis, Assos ve Antandros gibi önemli antik kentlerle bağlantısı kolay bir konumdadır.

Sonuç

Antik kaynaklar ve arkeolojik veriler ışığında Altıkulaç Antik Yerleşmesi’nin, MÖ 546–334 yılları arasında bölgeye hâkim olan Persli bir satrabın ikamet ettiği idari bir merkez olduğu anlaşılmaktadır.

Bu yönüyle Altıkulaç, yalnızca yerel bir yerleşim değil; Troas ve çevresindeki Pers egemenliğinin anlaşılmasında kilit rol oynayan, stratejik, askeri ve idari nitelikli önemli bir arkeolojik alan niteliği taşımaktadır.

Bu makale "Yazarın Gezi notları ile  Çanakkale Kültür Envanteri Arkeolojik Yerleşim Alanları ve Sanat Tarihi Yapıları Musa Tombulhttps://canakkale.ktb.gov.tr/Eklenti/56256,canakkale-kultur-envanteripdf.pdf?0 "yararlanılarak hazırlanmıştır