Sarısıvat Köyü Tarihçe

Çanakkale’nin Tescilli Mirası: Bayramiç Tahin Helvası

Çanakkale’nin Bayramiç ilçesiyle özdeşleşen ve asırlık bir geçmişe sahip olan Bayramiç Tahin Helvası, bölgenin en önemli gastronomi değerlerinden biridir. 9 Ağustos 2021 tarihinde Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 843 tescil numarası ile "Mahreç İşareti" olarak koruma altına alınan bu ürün, Bayramiç Ziraat Odası tarafından tescil ettirilmiştir.

Tarihçe ve Coğrafi Bağ

Bayramiç Tahin Helvası'nın geçmişi 1870’li yıllara kadar uzanmaktadır. Ürünün bu bölgeyle olan güçlü bağının temelinde, Bayramiç ve çevresinde yoğun olarak yapılan susam yetiştiriciliği yatmaktadır. Susamın bolluğu, susam işleme ve helvacılık zanaatının gelişmesini sağlamış, ustadan çırağa aktarılan bilgi birikimiyle ürün bugünkü kendine has tat, koku ve görünümüne kavuşmuştur. Ürünün coğrafi sınır ile ün bağı bulunduğu için tüm üretim aşamalarının Bayramiç ilçesinde gerçekleştirilmesi zorunludur.

Standart Üretim Reçetesi ve Malzeme Miktarları

Bayramiç Tahin Helvası'nın ayırt edici lezzetini ve standart yapısını korumak için tescil belgesinde belirlenen malzeme miktarlarına sadık kalınması esastır. Geleneksel üretimde kullanılan malzemeler ve miktarları şu şekildedir:

• • 55 kg Tahin
• • 45 kg Beyaz Şeker
• • 20 litre Su
• • 500 g Çöven Ekstraktı
• • 40-50 g Sitrik Asit.

Bu reçete, ürünün kimyasal bileşiminde olması gereken %52,4 ile %57,3 arasındaki tahin oranını ve %42,5 ile %46,5 arasındaki şeker dengesini sağlamaktadır.

Geleneksel Üretim Metodu

Üretim süreci, hassas sıcaklık kontrolleri ve ustalık gerektiren aşamalardan oluşur:
1. Şerbetin Hazırlanması: Beyaz şeker, sitrik asit ve su helva pişirme makinesine alınarak 140 °C’de yaklaşık 40 dakika kaynatılır.
2. Ağda Oluşumu: Kaynayan karışıma çöven ekstraktı eklenir ve ısıtma işlemi durdurulur. Karışımın sıcaklığı 60-70 °C’ye düştüğünde, karışım "ağda" haline gelir ve olgunlaşır.
3. Bakır Kazanlarda Yoğurma: Hazırlanan ağda bakır kazanlara alınır ve tahin ile karıştırılır. Bu aşamada, helvaya özgü yapı, görünüş ve doku (tekstür) oluşana kadar yoğurma işlemi yapılır,.
4. Kalıplama ve Paketleme: Olgunlaşan helva tartılarak belirlenen gramajlarda kalıplara dökülür ve paketlenerek satışa sunulur.

Teknik Özellikler ve Besin Değerleri
Bayramiç Tahin Helvası, yüksek besin değerleri ve belirli kimyasal standartlara sahiptir. Ürünün protein oranı %10,19 ile %11,53 arasında değişmektedir. Ayrıca, kullanılan susam yağı ve yağ asidi kompozisyonu da (örneğin oleik asit %34,6 - %45,4 arası) belirli kriterlere tabidir. Üründeki rutubet oranı ise %2,3 ile %2,6 arasında tutulmaktadır.

Denetim ve Koruma
Ürünün kalitesinin sürdürülebilirliği için sıkı bir denetim mekanizması oluşturulmuştur. Denetimler; Bayramiç Ziraat Odası koordinatörlüğünde, İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Esnaf ve Sanatkârlar Odası ve Çanakkale Ticaret Borsası'ndan uzmanların katılımıyla oluşan bir merci tarafından yürütülür,.
Denetimler düzenli olarak yılda bir kez yapılırken, şikayet durumunda her zaman gerçekleştirilebilir. Denetimlerde üretim metoduna uygunluk, bileşen özellikleri ve "Bayramiç Tahin Helvası" logosunun doğru kullanımı kontrol edilir.

Bu bilgiler, 03.01.2026 tarihinde https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/6064 adresinde paylaşılan bilgi ve belgelerden faydalanılarak derlenmiştir.

Editörün Notu: Coğrafi işaret tescil durumları ve ürün standartları zaman içerisinde güncellenebilir veya değişiklik gösterebilir. Çanakkale iline ait tescilli ürünlerin en güncel listesine ve resmi verilere ulaşmak için Türk Patent ve Marka Kurumu Coğrafi İşaretler Portalı'nı ziyaret edebilirsiniz