Sarısıvat Köyü Tarihçe

Fotoğraf : Havdan Köyü Yıl :2007 Hüseyin Aşkı Arşivi

Havdan Köyü, Çanakkale'nin Biga ilçesine bağlı, tarihi göç hikayeleriyle dolu bir Pomak yerleşimidir. Balkanlar'dan Anadolu'ya uzanan hafızanın canlı örneklerinden biri olan bu köy, 93 Harbi'nin (1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı) ardından şekillenen yeni yaşam öykülerinin izlerini taşır.

Sıtmadan Dağlara: Kuruluş Serüveni

1881 yılında (Rumi 1297), Bulgaristan'ın Filibe (Plovdiv) civarındaki Poyna (Poljana), Dravna (Direnova) ve Bukfu (Bukovo) gibi dağ köylerinden gelen Pomak grupları, Osmanlı topraklarına sığındı. İlk yerleşim noktaları Biga yakınlarındaki Gündoğdu mevkii oldu; ancak burası sulak ve düz bir alan olduğundan, Balkanlar'ın serin ve havadar dağ iklimine alışkın göçmenler için sivrisinek kaynaklı sıtma hastalığı büyük sorun yarattı.

"Dağlı" kimliklerini koruyan bu gruplar, daha sarp, yüksek ve rüzgarlı bir bölgeyi tercih ederek bugünkü Havdan'a yerleşti. Başlangıçta "Havdan Çiftliği" olarak bilinen bu alan, zamanla Plevne, Dobruca, Silistre ve Lotça gibi bölgelerden gelen yeni göç dalgalarıyla büyüdü ve köklü bir Pomak köyüne dönüştü.

Sarısıvat ile Kardeşlik Bağı

Havdan, komşu köylerle kurduğu güçlü dayanışma ilişkileriyle de öne çıkar. Özellikle Sarısıvat Köyü'nün kuruluşunda Havdanlıların rehberliği ve desteği belirleyici oldu. Daha erken yerleşim tecrübesine sahip Havdan, yeni gelenlere "ana köy" rolü üstlenerek bölgedeki yardımlaşma kültürünün güzel bir örneğini sergiledi.

Geçmişin İzleri: Avdan'dan Asartepe'ye

1902 Osmanlı haritalarında "Avdan" olarak geçen köyün adı, muhtemelen zengin su kaynaklarından ("su kaynağı" anlamında) ya da eski bir avlak alanından geliyor olabilir. Zamanla "Havdan" şekline evrildi. Köy, sadece 19. yüzyıl göç tarihine değil, daha eski dönemlere de uzanan arkeolojik zenginliğe sahiptir. Asartepe mevkisindeki kale yerleşmesi kalıntıları, MÖ 7. yüzyıldan MS 1. yüzyıla kadar uzanan sürekli iskân izleri taşır ve bölgenin kadim medeniyetlere ev sahipliği yaptığını gösterir.

Bugünün Havdan

Biga merkezine yalnızca 8 km uzaklıkta yer alan Havdan, temiz havası, doğa manzaralı arazileri ve sakin yaşamıyla son yıllarda dikkat çeken bir köydür. Eybekli, Ovacık ve Sarısıvat köyleri arasında doğal bir köprü konumundadır. Geleneksel Pomak kültürünü korurken modern altyapı yatırımlarıyla da gelişmektedir.

• Köy çevresindeki kadim kestane ve meşe ağaçları, mikro iklimi zenginleştirerek doğal güzelliği tamamlar.
• Yakın dönemde su şebekesi tamamen yenilenmiş, sokaklara yangın muslukları eklenerek güvenlik önlemleri güçlendirilmiştir.
• Biga'nın içme suyu ihtiyacının önemli bir kısmı Havdan bölgesindeki sondajlı kuyulardan karşılanmaktadır. Biga Belediyesi'nin açtığı bu kuyular, ilçenin ikinci su kaynağı olarak hizmet verir ve altyapı çalışmalarının meyvesidir.

Fotoğraf : İstanbul Gedikpaşa'dan Yıl 2008 Hüseyin Aşkı Arşivi

Köyden çıkan pek çok kişi, kundura ve ayakkabı imalatı ile ticarete yönelmiş; özellikle İstanbul Gedikpaşa gibi merkezlerde Havdanlı usta ve iş insanlarına rastlamak yaygındır. Bu göçmen kökenli girişimcilik, Havdan'ın Balkanlar'dan getirdiği çalışkanlık mirasını günümüze taşır.

Havdan, geçmişin izlerini bugünün huzuruyla buluşturan, doğa ile iç içe bir köydür. Geleneklerine sadık kalırken modernleşen altyapısıyla geleceğe umutla bakan bir yerleşimdir.

Yazar: Hüseyin Aşkı 26.01.2026 Sarısıvat Köyü doğumludur. Havdan Köyü ve çevresini (Biga'nın Pomak yerleşimlerini) iyi bilen, yerel tarih ve kültür araştırmalarına katkı sunan bir araştırmacı/yazar olarak bu makaleyi aşağıdaki güvenilir yayınlardan hazırlamıştır. Fotoğraflar ve detaylar, kendi arşivinden ve birinci el gözlemlerinden derlenmiştir.

Kaynaklar.

• Biga Çarşamba Postası Gazetesi – “Cumhuriyetin 100. Yılında Havdan Köyü” https://bigacarsambapostasi.com/cumhuriyetin-100-yilinda-havdan-koyu/ (Rahmetli araştırmacı yazar Engin Gürsu’nun Biga tarihi çalışmalarından da esinlenilmiştir. Allah rahmet eylesin.)
• Vikipedi – Havdan maddesi https://tr.wikipedia.org/wiki/Havdan
• Sarısıvat.com – “Balkan Göçmenlerinin Biga’daki Yerleşim Noktaları” https://www.sarisivat.com/2025/02/balkan-gocmenlerinin-bigadaki-yerlesim.html