Sarısıvat Köyü Tarihçe

Bozcaada Kalesi (Eski) Yıl 2015 Hüseyin Aşkı Arşivi

Çanakkale Boğazı’nın Ege Denizi girişinde yer alan stratejik konumu nedeniyle tarih boyunca "İstanbul'un Kapısı" olarak nitelendirilen Bozcaada, bu önemini yüzyıllar boyunca inşa edilen ve onarılan savunma yapılarıyla korumuştur. Adanın geçmişine tanıklık eden bu yapılar, bugün hem mimari özellikleri hem de tarihi işlevleri ile kültür turizminin en önemli durakları arasındadır. Adada savunma mimarisini temsil eden iki ana yapı bulunmaktadır: İhtişamlı görünümüyle dikkat çeken "Bozcaada Kalesi" ve 19. yüzyılda inşa edilen "Yenikale".

Bozcaada Kalesi (Eski Kale)

Adanın kuzeydoğu burnunda, denize uzanan bir yarımada üzerinde yer alan Bozcaada Kalesi, feribotla adaya yaklaşan ziyaretçileri tüm heybetiyle karşılayan en görkemli yapıdır,.

• Tarihsel Süreç: Kalenin ilk olarak ne zaman yapıldığı kesin olarak bilinmemekle birlikte, Fenikeliler, Cenevizliler ve Venedikliler tarafından kullanıldığı düşünülmektedir,. Bugünkü formunu Fatih Sultan Mehmet döneminde (1455-1462) alan kale, Venedikliler ile Osmanlılar arasındaki mücadelelerde kilit rol oynamıştır,. Venedikliler adayı terk ederken kaleyi büyük ölçüde tahrip etmiş, ancak kale 1657 yılında Köprülü Mehmet Paşa döneminde büyük bir onarımdan geçmiştir,. Son büyük onarımını ise II. Mahmut döneminde (1815-1816) görmüş ve bugünkü görünümüne kavuşmuştur.Kale, 1965-1970 yılları arasında ve en son 1996 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından restore edilerek koruma altına alınmıştır.
ı• Mimari Özellikler: Kale, "İç Kale" ve "Dış Kale" olmak üzere iki bölümden oluşur. Etrafı yaklaşık 5 metre genişliğinde ve 8 metre derinliğinde, denizle bağlantılı bir savunma hendeği ile çevrilidir,. Eskiden asma köprü ile sağlanan girişi günümüzde sabit bir köprü vasıtasıyla yapılmaktadır. Kale kapısının üzerinde II. Mahmut dönemine ait onarım kitabeleri ve Sultan'ın tuğrası bulunmaktadır,.

• İç Mekan ve İşlev: Kalenin içinde su sarnıçları, cephanelik, revir, karargah binası, kuyu, çeşme, cami ve zindan gibi bölümler yer almaktadır,. Ayrıca, Osmanlı donanmasının seferleri sırasında ihtiyacını karşılamak üzere yapılmış fırınlar ve buğday siloları da kalenin stratejik lojistik önemini göstermektedir,. İç kalede, Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırılan ve daha sonra Kanuni Sultan Süleyman tarafından yenilenen bir caminin kalıntıları da bulunmaktadır,.

• Günümüzdeki Durumu: Kale, 1996 yılında halkın desteğiyle kurulan bir etnografya sergisine ev sahipliği yapmakta ve açık hava müzesi olarak ziyaret edilebilmektedir,.

Yenikale (Tabya)

Bozcaada Yeni Kale (bozcaadahaber.net)

Bozcaada Kalesi'nin savunma gücünü desteklemek amacıyla inşa edilen Yenikale, ilçe merkezinin güneydoğusunda, Göztepe mevkiinin sırtlarında yer almaktadır,.

• İnşa Nedeni ve Tarihi: Ateşli silahların menzilinin artması ve savaş teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte, limanda bulunan Eski Kale'nin savunması yetersiz kalmaya başlamış, bu durum adanın daha yüksek bir noktasından Boğaz girişini kontrol edecek yeni bir yapıyı zorunlu kılmıştır,. Bu ihtiyaç doğrultusunda, II. Mahmut döneminde, 1827 yılında Bozcaada Muhafızı Hafız Ali Paşa tarafından yaptırılmıştır,.

• Mimari Özellikler: Yaklaşık 4000 m² büyüklüğünde olan yapı, onikigen (12 kenarlı) bir plana sahiptir,. Duvarları yer yer 5 metre yüksekliğe kadar korunmuş olup üzerinde tüfek mazgalları bulunmaktadır. Kalenin içinde, üzeri tonozla örtülü bir cephanelik (bonet) ve yıkılmış durumda olan koğuş yapıları yer almaktadır,.

• Günümüzdeki Durumu: Bozcaada Kalesi'ne kıyasla daha harap durumda olan Yenikale, adanın savunma tarihindeki teknolojik geçiş dönemini yansıtması açısından önem taşımaktadır,.

Sonuç olarak, Bozcaada'da bulunan bu iki kale, sadece birer taş yapı değil, aynı zamanda Çanakkale Boğazı'nın güvenliği, Osmanlı donanmasının lojistiği ve adanın çok katmanlı tarihinin somut belgeleridir.

Kaynaklar :
Çanakkale Valiliği
Bozcaada Kaymakamlığı
Gökçeada Belediye Başkanlığı
sarisivat.com
Bozcaada Değerleri Sempozyumu (25-26 Ağustos 2008). Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Yayınları No: 77