Sarısıvat Köyü Tarihçe

Çanakkale Domatesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Çanakkale Domatesi nerede yetişir?

• Çanakkale Domatesi, Çanakkale ilinin Merkez ilçeye bağlı Akçapınar, Çıplak, Dümrek, Gökçalı, Halileli, Kalafat, Kumkale ve Tevfikiye köyleri ile Ezine ilçesine bağlı Mahmudiye, Pınarbaşı, Taştepe, Yeniköy, Kumburnu ve Üvecik köylerini içine alan, eski adıyla Batak Ovası (Kumkale Ovası) olarak bilinen sınırlı coğrafi bölgede yetiştirilir.

2. Çanakkale Domatesi'nin ayırt edici özellikleri nelerdir?

• Fiziksel Özellikler: İri meyvelidir (ortalama 200-240 gr). Basık-yuvarlak şekillidir. Dilimli, parlak, koyu kırmızı (bayrak kırmızısı) renkte ve homojen renk dağılımına sahiptir. Meyve eti (çeperi) incedir (ortalama 4 mm). Tohum yuvası (lokus) sayısı fazladır.
• Lezzet ve Aroma: Hafif mayhoş bir tada sahiptir. Bu, düşük şeker (ortalama %3.4) ve yüksek sitrik asit (ortalama %0.5) içeriğinden kaynaklanır. Zengin ve özgün bir aroması vardır. Aromasını oluşturan uçucu bileşenler arasında en baskın olanı (%80-95 oranla) Z-3-hexenal adlı bileşendir ve bu, hafif yeşil çimen/domates kokusu algısı verir.
• Dayanıklılık: Kalsiyum (Ca) gübrelemesi rutin olarak yapıldığı için meyve eti sertliği yüksektir (ortalama 2.4 kg). Bu da uzun raf ömrü (depolanmışsa 7-10 gün, direkt pazardaysa 15-18 gün) ve taşımaya dayanıklılık sağlar.
• Besin Değerleri: Likopen (kırmızı rengi veren antioksidan) içeriği yüksektir (ortalama 7.39 µg/g). C Vitamini (Askorbik Asit) miktarı da kayda değerdir (ortalama 9.65 ml/100ml).

3. Likopen miktarı ne kadardır? Bu miktar neden yüksektir?

• Çanakkale Domatesi'ndeki ortalama likopen miktarı 7.39 ± 0.95 µg/g'dır (mikrogram/gram).
• Bu yüksek likopen içeriğinin temel nedeni, yetiştiği coğrafi bölgenin çok yüksek ışık şiddetine (güneşlenmeye) sahip olmasıdır. Domates yetiştirme dönemi olan Haziran-Ekim aylarında bölgedeki ortalama ışık şiddeti 8000-8500 lüx seviyelerindedir. Likopen sentezi için gerekli olan fotosentetik aktif radyasyon, bu yüksek ışık şiddeti sayesinde maksimum düzeyde sağlanır.

4. Çanakkale Domatesi'nin tadı neden hafif mayhoştur?

• Bu özellik, düşük toplam şeker içeriği (ortalama 3.4 g/100g) ile yüksek titere edilebilir asitlik (sitrik asit cinsinden ortalama 0.5 g/100g) oranından, yani şeker/asit dengesinden kaynaklanır. Yörenin iklim koşulları (özellikle gece-gündüz sıcaklık farkı) bu dengenin oluşmasını sağlar.

5. Bu domates neden daha sert ve dayanıklıdır?

• Kalsiyum (Ca) gübrelemesi burada kilit bir rol oynar. Bölge toprakları kireç (kalsiyum) bakımından fakirdir. Üreticiler bu eksikliğin farkında olarak, toprak analizlerine dayalı olarak, çiçeklenme öncesi ve meyve tutumu sonrası olmak üzere iki aşamada yapraktan kalsiyum gübrelemesi yapar. Kalsiyum, hücre duvarının güçlenmesini sağlayarak meyveyi daha sert, dayanıklı ve uzun ömürlü hale getirir. Ayrıca çiçek burnu çürüklüğü gibi fizyolojik bozuklukları da önler.

6. Çanakkale Domatesi'ni diğerlerinden ayıran ekolojik faktörler nelerdir?

• Toprak: Kaz Dağları'ndan gelen alüvyal sedimentlerle zenginleşmiş, organik maddece zengin, tınlı yapıda, 1. sınıf tarım arazileri.
• İklim: Yaz aylarında Çanakkale Boğazı ve Kaz Dağları'ndan gelen serin rüzgarlar sıcaklık ve nemi dengeler, gece-gündüz sıcaklık farkını artırarak aroma ve lezzet bileşenlerinin sentezini teşvik eder.
• Su: Sulamada kullanılan su, Kaz Dağları kaynaklı, sanayi kirliliğinden uzak, temiz yeraltı ve yerüstü sularıdır (Karamenderes ve Dümrek nehirleri).
• Işık: Yukarıda belirtildiği gibi, çok yüksek ışık şiddeti (8000-8500 lüx) renk (likopen) ve C vitamini sentezi için ideal ortam sağlar.

7. Çanakkale Domatesi hangi çeşitlerden oluşur?

• Coğrafi işaret tescili belirli bir çeşide değil, belirli bir bölgede ve tanımlanan koşullarda yetiştirilen domateslere verilmiştir. Ancak bölgede en yaygın olarak yetiştirilen ve bu özelliklere sahip olan çeşitler Elegro F1, Yekta F1 ve Stdv8033 F1'dir. Bunlar "büyük (beaf) domates" sınıfında, sofralık çeşitlerdir.

8. Üretimde kimyasal ilaç kullanılıyor mu?

• Hastalık ve zararlılarla mücadelede, Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan ruhsatlı kimyasallar kullanılabilir. Ancak bu mücadele, Çanakkale Ziraat Odası ve İl Tarım Müdürlüğü'nün birlikte yönettiği "Erken Uyarı Sistemi" ve "Entegre Mücadele" yöntemleri çerçevesinde, gereklilik durumunda ve kontrollü olarak yapılır. Yabancı ot mücadelesi için ise kesinlikle kimyasal ilaç (herbisit) kullanılmaz, mekanik çapalama tercih edilir.

9. Denetimler nasıl yapılır?

• Denetimler, Çanakkale Ticaret Borsası koordinatörlüğünde, ilgili oda, üniversite ve kamu kuruluşlarından oluşan uzman bir Denetim Mercii tarafından yılda en az 2 kez (üretim ve hasat dönemlerinde) gerçekleştirilir.
• Denetim kapsamında; üretim tekniklerine uygunluk, meyvenin pomolojik ve biyokimyasal özellikleri, tadım testi, olgunluk durumu ve logo/ambalaj kullanımı kontrol edilir.

10. Pazarda nasıl tanırım? Ambalajında neye dikkat etmeliyim?

• Gerçek Çanakkale Domatesi, "Çanakkale Domatesi" ibareli özel logo ve "Menşe Adı" amblemini taşıyan ambalajlarda satışa sunulmalıdır. Bu logo ve amblem, ürünün tescilli ve denetimli olduğunun garantisidir. Ambalajsız (açık) satılıyorsa, satış noktasında bu logosunun bulunması gerekir.

Kaynak: Türk Patent ve Marka Kurumu - Coğrafi İşaretler Portalı