Çanakkale ilinde tescil edilmiş coğrafi işaretler, bölgenin tarımsal çeşitliliğini, kendine has iklim özelliklerini (Kaz Dağları ekosistemi, rüzgâr geçişleri) ve geleneksel üretim metotlarını yansıtan geniş bir yelpazeye sahiptir. Çanakkale iline verilen coğrafi işaretlerin listesi, ürün gruplarına ve özelliklerine göre aşağıda detaylandırılmıştır:
Meyve ve Sebzeler
• Bayramiç Beyazı (Menşe Adı): Bayramiç ilçesi ve köylerinde yetişen, tüysüz bir şeftali türü olan nektarindir. Kendine özgü rengi, tadı, kokusu ve aroması ile diğer nektarin çeşitlerinden ayrılır ve çekirdekten yetiştirilir.
• Bayramiç Elması (Menşe Adı): Bayramiç ilçesi ve bağlı köylerde, Kaz Dağları'nın kuzey yamaçlarında yetiştirilen Golden Delicious çeşidi elmadır. Bölgenin gece-gündüz sıcaklık farkı ve toprak yapısı sayesinde meyve eti sertliği diğer bölgelere göre daha yüksek olup, kabuk rengi sarı-yeşil tonlarındadır.
• Lapseki Şeftalisi (Menşe Adı): Lapseki ilçesinde, Akdeniz ve Karadeniz geçiş ikliminin etkisiyle yetiştirilen; Isabella, J.H. Hale gibi çeşitli türleri kapsayan şeftalidir. Bölgenin rüzgârlı yapısı ve toprak özellikleri ürüne yoğun aroma, tatlılık ve sertlik kazandırır.
• Bozcaada Çavuş Üzümü (Menşe Adı): Bozcaada'da yetişen, ince kabuklu, iri taneli, şeffaf damarlı ve kendine has aroması olan bir üzümdür. Adanın nemli rüzgârları sayesinde kabuğu ince olur ve Kuntra veya Vasilaki gibi yerel tozlayıcılarla yetiştirilir.
• Yenice Kırmızı Biberi (Menşe Adı): Yenice ilçesinde, Kaz Dağları'nın etkisindeki coğrafyada yetiştirilen, Kapija tipi, közlemeye ve salçaya uygun, koyu kırmızı renkli ve yoğun aromalı bir biberdir. Şeker içeriği ve suda çözünebilir kuru madde oranı yüksektir.
• Çanakkale Domatesi (Menşe Adı): Merkez ve Ezine ilçelerine bağlı belirli köyleri kapsayan Batak Ovası'nda yetiştirilir. Rüzgârların serinletici etkisi ve tuzlu-kireçsiz toprak yapısı sayesinde kendine özgü kokusu, ince kabuğu ve yüksek aromasıyla bilinir.
Zeytinyağları
• Bayramiç Zeytinyağı (Menşe Adı): Bayramiç ilçesinde yetişen Ayvalık çeşidi zeytinlerden elde edilen, yeşil elma, çağla ve badem gibi meyvemsi aromalara sahip natürel sızma zeytinyağıdır. Kaz Dağları'nın oksijen seviyesi ve iklimi, yağın kimyasal ve duyusal kalitesini doğrudan etkiler.
• Geyikli Zeytinyağı (Menşe Adı): Ezine ilçesine bağlı Geyikli beldesi ve çevre köylerde, Ayvalık çeşidi zeytinlerden üretilen natürel sızma zeytinyağıdır. Kuzey Ege Denizi'nden gelen iyotlu hava ve rüzgârlar zeytinin yavaş olgunlaşmasını sağlayarak yağa enginar, çimen ve yeşil domates gibi ayırt edici aromalar kazandırır.
Peynir ve Süt Ürünleri
• Ezine Peyniri (Menşe Adı): Ezine, Bayramiç, Ayvacık ilçeleri ile Çan ve Merkez ilçelerinin bazı köylerini kapsayan bölgede; koyun, keçi ve inek sütlerinin belirli oranlarda karıştırılmasıyla üretilen tam yağlı beyaz peynirdir. Peynirin aromasını, hayvanların Kaz Dağları bitki örtüsündeki (kekik, mercanköşk vb.) otlarla beslenmesi belirler. Sadece deniz tuzu ve şirden mayası kullanılır.
Tatlılar ve Şekerlemeler
• Gelibolu Peynir Helvası (Mahreç İşareti): Gelibolu ilçesine özgü, tuzsuz taze peynir, un ve şekerin fırınlanmasıyla yapılan, dışı kızarmış içi yumuşak bir tatlıdır. 1300'lü yıllara dayanan bir geçmişi vardır.
• Bayramiç Tahin Helvası (Mahreç İşareti): Bayramiç'te üretilen, tahin, şeker, çöven suyu ve sitrik asit kullanılarak yapılan, bölgedeki susam işleme kültürüne dayanan geleneksel bir helvadır.
• Biga Peynir Tatlısı (Mahreç İşareti): Tuzsuz taze peynir, un, yumurta ve su ile hazırlanan hamurun fırınlanıp şerbetlenmesiyle yapılan, Çanakkale genelinde üretimi yapılan bir tatlıdır.
Tahıllar, Bakliyat ve İçecekler
• Biga Pirinci (Mahreç İşareti): Çanakkale il sınırları içinde yetiştirilen, camsı ve mat görünüme sahip pirinçtir. Biga ve çevresindeki alüvyonlu topraklar ve iklim, çeltik tarımı için uygun koşulları sağlar.
• Işıkeli Nohut Kahvesi (Mahreç İşareti): Biga ilçesi Işıkeli köyünde, yerel sarı nohutların odun ateşinde kavrulup öğütülmesiyle yapılan kafeinsiz bir içecektir.
El Sanatları
• Çanakkale El Halısı (Mahreç İşareti): Çanakkale il genelinde dokunan, geometrik desenlerin (turna, kurbağa, hayat ağacı vb.) hâkim olduğu, Türk düğümü ile dokunan yün halılardır. Genellikle kök boya kullanılır ve sarı, mavi, yeşil, kırmızı renkler yaygındır.
Bu liste, Çanakkale'nin tarımsal üretimini, Kaz Dağları'nın sunduğu zengin ekosistemi bir orkestra şefi gibi yöneterek, her bir ilçenin toprağından ve rüzgârından farklı bir nota (ürün) çıkarması ve ortaya eşsiz bir lezzet senfonisi koyması olarak düşünülebilir.
Kaynak :https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=17 (Erişim Tarihi:05.01.2025)
Coğrafi işaret tescil durumları ve ürün standartları zaman içerisinde güncellenebilir veya değişiklik gösterebilir. Çanakkale iline ait tescilli ürünlerin en güncel listesine ve resmi verilere ulaşmak için
Yorum Gönder