Meşhur Çanakkale Domatesi: Coğrafi İşaretle Tescillenmiş Bir Lezzet ve Tarımsal Değer
Giriş
Türkiye, sahip olduğu farklı iklim kuşakları ve verimli toprakları sayesinde çok sayıda coğrafi işaretli tarım ürününe ev sahipliği yapmaktadır. Bu ürünler arasında Çanakkale Domatesi, hem lezzeti hem de yetiştirildiği ekolojik koşullar sayesinde öne çıkan, bilimsel verilerle ayırt edici özellikleri ortaya konmuş önemli bir tarımsal değerdir.
Çanakkale Domatesi, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında menşe adı olarak korunmak üzere 13 Temmuz 2023 tarihinde tescil edilmiştir.
Coğrafi İşaret Bilgileri
- Coğrafi İşaretin Adı: Çanakkale Domatesi
- Coğrafi İşaret Türü: Menşe Adı
- Tescil No: 1410
- Tescil Ettiren: Çanakkale Ticaret Borsası
- Ürün Grubu: Domates (işlenmiş ve işlenmemiş meyve ve sebzeler)
Coğrafi sınır, Çanakkale Merkez ilçeye bağlı Akçapınar, Çıplak, Dümrek, Gökçalı, Halileli, Kalafat, Kumkale, Tevfikiye köyleri ile Ezine ilçesine bağlı Mahmudiye, Pınarbaşı, Taştepe, Yeniköy, Kumburnu ve Üvecik köylerini kapsayan Batak (Kumkale) Ovasıdır.
Çanakkale Domatesinin Ayırt Edici Özellikleri
Çanakkale Domatesi;
- İri (200–240 g)
- Basık-yuvarlak, dilimli (beef tipi)
- Parlak koyu kırmızı renkli
- Sulu, aroması yoğun ve hafif mayhoş tatlı
bir sofralık domatestir.
Coğrafi sınırda en yaygın olarak Elegro F1, Yekta F1 ve STDV8033 F1 çeşitleri yetiştirilmektedir. Bu çeşitler uzun raf ömrü, taşıma dayanıklılığı ve homojen renk oluşumuyla dikkat çeker.
Botanik ve Pomolojik Özellikler
Çanakkale Domatesi:
- Kazık köklü olup köklerin büyük kısmı 0–25 cm derinliktedir.
- Bitki boyu 40–50 cm’dir ve yer domatesi olarak yetiştirilir.
- Yaprakları geniş, tüylü ve yoğundur; bu durum güneş yanıklığı ve çiçek dökülmesini azaltır.
Pomolojik sınır değerler (ortalama):
- Meyve ağırlığı: 200 ± 40 g
- Meyve çapı: 70,8 ± 3 mm
- Et kalınlığı: 4 ± 2 mm
- Tohum yuvası sayısı: 4 ± 3 adet
İnce et yapısı ve çok sayıda tohum yuvası sayesinde özellikle sofralık tüketimde tercih edilir.
Aroma, Tat ve Biyokimyasal Yapı
Çanakkale Domatesi, bilimsel analizlerle tespit edilmiş 24 farklı uçucu aroma bileşeni içerir. Bunlar arasında en baskın bileşen, domatese özgü taze ve yeşil kokuyu veren Z-3-hexenal maddesidir.
Öne çıkan biyokimyasal değerler:
- Vitamin C: 9,65 mg / 100 ml
- Likopen: 7,39 µg/g
- Toplam şeker: 3,4 g / 100 g
- Titre edilebilir asitlik (sitrik asit): 0,5 g / 100 g
Düşük şeker – yüksek asit dengesi, Çanakkale Domatesine kendine özgü hafif mayhoş ve ferahlatıcı bir tat kazandırır.
Ekolojik Koşulların Etkisi
Çanakkale Domatesinin kalitesi büyük ölçüde Batak Ovası’nın ekolojik yapısından kaynaklanır:
- Kazdağları’ndan beslenen temiz ve mineralce zengin sular
- Alüviyal, tınlı ve organik maddece zengin topraklar
- Yaz aylarında Çanakkale Boğazı ve Kazdağları kaynaklı serinletici rüzgârlar
- Gündüz–gece sıcaklık farkının yüksek olması
Bu koşullar, domateste renk, aroma, sertlik ve raf ömrünü belirgin biçimde artırmaktadır.
Üretim Metodu ve Hasat
Çanakkale Domatesi:
- Fide ile yetiştirilir
- Damlama sulama sistemi kullanılır
- Kimyasal yabancı ot ilacı kullanılmaz
- Kalsiyum gübrelemesi rutin olarak uygulanır
Hasat, ekimden yaklaşık 120–125 gün sonra, pazara göre açık kırmızı veya tam kırmızı olum döneminde, saplı ve seçmeli olarak yapılır.
Soğuk hava depolarında 8 °C’de 4 haftaya kadar, doğrudan pazarlamada ise 15–18 gün raf ömrüne sahiptir.
Bu yazıdaki teknik veriler, Türk Patent ve Marka Kurumu'nun 1410 Tescil No'lu Coğrafi İşaret tescil belgesinden derlenmiştirCoğrafi işaret tescil durumları ve ürün standartları zaman içerisinde güncellenebilir veya değişiklik gösterebilir. Çanakkale iline ait tescilli ürünlerin en güncel listesine ve resmi verilere ulaşmak için
Yorum Gönder