 |
| Görsel :Gemini |
Çanakkale ve Balıkesir sınırları içinde yer alan ve 1774 metre yüksekliği ile bölgenin en yüksek noktası olan Kazdağları, antik çağdaki adıyla "İda", binlerce yıldır bölge halkının yaşam biçimini, inancını ve kültürünü şekillendiren en önemli coğrafi unsurdur. Antik yerleşimlerden günümüz Türkmen geleneklerine kadar uzanan bu miras, dağın sadece fiziksel bir yükselti değil, aynı zamanda kutsal bir alan olarak görüldüğünü kanıtlamaktadır.
Mitolojinin Merkezi: "Bin Pınarlı İda"
Antik çağda "İda" olarak bilinen dağın ismi, yerli Anadolu dili (Luvi) ve Hititçe'de "orman, odun, tahta" anlamına gelmektedir. Bölge halkı tarih boyunca dağı "tanrıların yaşadığı yer" olarak görmüş ve kutsallaştırmıştır. Homeros'un MÖ 8. yüzyılda kaleme aldığı İlyada destanında İda, "bin pınarlı dağ" ve "bütün hayvanların anası" olarak betimlenir.
Kazdağları, Yunan mitolojisindeki en kritik olaylara ev sahipliği yapmıştır:
• İlk Güzellik Yarışması: Tanrıçalar Hera, Athena ve Afrodit arasında geçen ve Afrodit'in birinciliği ile sonuçlanan dünyanın ilk güzellik yarışmasının, bugünkü Bayramiç sınırları içindeki Ayazma'da yapıldığına inanılır,.
• Tanrıların Evi: Baş tanrı Zeus ve Hera'nın kutsal evliliği (Hieros gamos), İda'nın zirvelerinden biri olan Kotilos tepesinde gerçekleşmiştir. Ayrıca Zeus, Troya Savaşı'nı Gargaros tepesindeki sarayından ve sunağından yönetmiştir.
• Aşk ve Soy: Afrodit, Romalıların atası sayılan Aeneas'ın babası Ankhises ile burada beraber olmuştur. Ayrıca Zeus, Troya kralının oğlu Ganimedes'i sakisi yapmak üzere İda'ya kaçırmıştır.
• Kutsal Nehirler: İda'dan doğan Skamandros (Karamenderes), Simois (Dümrek), Satniois (Tuzla) ve Granikos (Kocabaş) çayları, bölge halkı tarafından "Tanrı" olarak kutsanmış, hatta İlyada'ya göre bu nehirler Troya Savaşı'na bizzat katılmıştır.
Kutsal Alanlar: Kybele'den Sarıkız'a İnanç Mozaiği
Kazdağları, tarih öncesi çağlardan günümüze kadar farklı inanç sistemlerinin kutsal kabul ettiği bir merkez olmuştur.
Antik Dönem ve Kybele Kültü: Anadolu'nun Ana Tanrıçası Kybele adına Kazdağları'nın kayalıklarında birçok kutsal alan oluşturulmuştur. Özellikle Bayramiç'in Evciler Köyü yakınlarındaki Pınarlı Taş Kutsal Alanı, bu inancın somut bir örneğidir. Burada bulunan terakota Kybele heykelcikleri, MÖ 4. yüzyıl ile MÖ 2. yüzyıl arasında bölge halkının dağ tanrıçasına tapındığını göstermektedir.
Hıristiyanlık Dönemi: Erken Hıristiyanlık döneminde Romalıların zulmünden kaçan din adamları İda'ya sığınmış ve buradaki gizli alanlara manastırlar kurmuşlardır. Evciler Köyü Ayazma mevkiindeki Kumlu Mağara'nın bu dönemde manastır olarak kullanıldığı düşünülmektedir.
Türkmen Gelenekleri ve Sarıkız Efsanesi: Bölgenin Türkleşmesiyle birlikte dağ, "Sarıkız", "Hasan Boğuldu" gibi efsanelerle kutsallığını sürdürmüştür. Özellikle Sarıkız efsanesi, Türkmen ve Yörük kültürü için hayati önem taşır. Her yıl Ağustos ayında Sarıkız tepesinde toplanılarak şenlikler düzenlenir. Bayramiç Çavuşköy sınırlarındaki Düden Türkmen Mezarlığı, Sarıkız tepesi eteklerinde yer alır ve mezar taşlarındaki "kaz ayağı" boy simgeleri ile Türkmen inanç dünyasını yansıtır.
Doğal Yaşam: Endemik Flora ve Şifalı Sular
Kazdağları; zengin bitki örtüsü, on dört büyük çayı ve yüzlerce küçük deresi ile bölgeye hayat vermektedir.
• Endemik Bitkiler: Zengin flora, birçok bitkiye "Trojan" veya "İda" ismini vermiştir. Kazdağı Göknarı (Abies equi-trojana), Kazdağ Civanperçemi (Achillea fraasii sbp. troiana), Kazdağ Şebboyu (Matthiola trojana) ve Sarıkız Çayı (Sideritis trojana) bunlardan sadece birkaçıdır.
• Şifalı Sular: Antik çağlardan beri şifa kaynağı olarak bilinen termal kaynaklar dağın eteklerinde yer alır. Antik yazarlar, çaresiz hastalığa yakalananların İda eteklerindeki kaplıcalarda (örneğin Külcüler Kaplıcası) iyileştiklerini aktarmışlardır,.
• Doğal Oluşumlar: Kazdağları'nın en büyük mağaralarından biri olan Güvercin Mağarası, 19. yüzyıldan beri seyyahların ilgisini çeken önemli bir doğal oluşumdur.
Kazdağları (İda), mitolojik hikayeleri, kesintisiz devam eden kutsal alan geleneği ve eşsiz doğasıyla insanlık tarihinin ve kültürünün şekillenmesinde binlerce yıldır başrol oynamaya devam etmektedir
Bu makale "Çanakkale Kültür Envanteri Arkeolojik Yerleşim Alanları ve Sanat Tarihi Yapıları Musa Tombul
https://canakkale.ktb.gov.tr/Eklenti/56256,canakkale-kultur-envanteripdf.pdf?0 "yararlanılarak hazırlanmıştır
Yorum Gönder