Lapseki Şeftalisi: Menşe Adı ile Tescillenmiş Bir Marmara Değeri
Çanakkale’nin Lapseki ilçesinde yetiştirilen Lapseki Şeftalisi, sahip olduğu iklim, toprak ve yetiştiricilik özellikleri sayesinde menşe adı olarak tescillenmiş önemli bir tarımsal üründür.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında koruma altına alınan ürün, 10 Mayıs 2022 tarihinde Tescil No: 1101 ile Türk Patent ve Marka Kurumu siciline kaydedilmiştir.
Tescil başvurusu Lapseki Ziraat Odası tarafından yapılmış olup, bu tescil ile Lapseki Şeftalisi yalnızca bir meyve değil, coğrafyasıyla özdeşleşmiş bir yerel değer olarak resmiyet kazanmıştır.
Coğrafi Sınır ve İklim Özellikleri
Lapseki Şeftalisinin coğrafi sınırı, Çanakkale ili Lapseki ilçesinin tamamını kapsamaktadır. Bölge; Akdeniz ve Karadeniz iklimleri arasında geçiş özelliği gösteren ılıman Akdeniz iklimine sahiptir.
Lapseki’nin Marmara Denizi’ne açık konumu ve Ege Denizi’ne yakınlığı, yıl boyunca etkili rüzgâr hareketleri oluşturmakta; bu durum şeftalinin aroma, sertlik ve tat dengesi üzerinde olumlu etki yapmaktadır. Yaz aylarında sıcaklık ve nem, Ege ve Akdeniz bölgelerine kıyasla daha ılımlı seviyelerde seyretmektedir.
Yıllık ortalama sıcaklık 15,1 °C, yıllık ortalama yağış miktarı ise 616 mm’dir. Yağışların büyük bölümü kış ve ilkbahar aylarında gerçekleşirken, yaz dönemindeki düşük yağışlar meyvede aroma yoğunluğunu artırmaktadır.
Toprak Yapısı ve Ürüne Etkisi
Lapseki ilçesinin toprak yapısı genellikle hafif eğimli olup, üst katmanlarda killi–siltli, daha derin katmanlarda ise killi–kumlu bünyeye sahiptir. Toprakların pH değeri 7,11–7,79 arasında değişmektedir.
Bu toprak yapısı; şeftali ağaçlarının dengeli beslenmesini sağlamakta, meyvelere yüksek et oranı, sert doku, tatlılık ve yoğun aroma kazandırmaktadır.
Ürünün Tanımı ve Ayırt Edici Özellikleri
Lapseki Şeftalisi; Isabella, Merril Gem Free, Royal Glory, Royal Gem, Extreme Glow, Summer Red, Glohaven, Crest Haven, Extreme July, Red Elegant, J. H. Hale, Extreme 486, Extreme 568, Royal Jim, Black Abdos ve Sırrı çeşitlerinden oluşmaktadır.
Bu çeşitler sayesinde Lapseki’de şeftali hasadı orta-erkenci dönemden çok geç mevsime kadar uzanmaktadır. Meyveler genel olarak:
- Yüksek et oranına,
- Dengeli şeker–asit yapısına,
- Sert ve dayanıklı dokuya,
- Pazarlamaya uygun irilik ve parlaklığa sahiptir.
Pomolojik özellikler bakımından Lapseki Şeftalisi; iri meyve yapısı, yüksek Brix değeri ve uzun raf ömrü ile öne çıkmaktadır.
Üretim Metodu ve Yetiştiricilik Esasları
Lapseki Şeftalisinin üretimi belirli kurallar çerçevesinde yapılmaktadır.
- Bahçelerde ağaç yoğunluğu dekarda 45 ağaçtan fazla olmayacak şekilde planlanır.
- Gübreleme, toprak ve yaprak analizlerine dayalı olarak yapılır.
- Bitki koruma uygulamalarında biyolojik ve entegre mücadele esas alınır; kimyasal ilaçlar yalnızca zorunlu hallerde ve ruhsatlı ürünlerle kullanılır.
- Sulamada damla veya alttan yağmurlama sistemleri tercih edilir, salma sulama yapılmaz.
- Budama her yıl kasım–nisan ayları arasında gerçekleştirilir.
- Meyve seyreltmesi çağla döneminde yapılarak meyve iriliği ve kalite artırılır.
Hasat, Sınıflandırma ve Depolama
Lapseki Şeftalisinde hasat, çeşitlere göre haziran ortasından ekim başına kadar devam eder. Hasat işlemi sabah erken saatlerde yapılır ve meyveler zedelenmeden toplanır.
Hasat sonrası ürünler;
- Extra,
- I. kalite,
- II. kalite
- olmak üzere sınıflandırılır.
Pazara hemen sevk edilmeyecek şeftaliler, +0,5 ile +1 °C arasında soğuk hava depolarında muhafaza edilir.
Ambalajlama ve Menşe Adı Kullanımı
Lapseki Şeftalisi; karton, ahşap veya plastik ambalajlarda, tek sıra halinde dizilerek pazara sunulur. Ambalaj üzerinde;
- Lapseki Şeftalisi ibaresi,
- Menşe adı amblemi,
- Üretici bilgileri yer alır.
Bu ibareler, ürünün coğrafi işaretli olduğunu garanti eder.
Denetim ve Kalite Güvencesi
Denetimler; Lapseki Ziraat Odası koordinasyonunda, kamu kurumları ve üniversite temsilcilerinden oluşan denetim mercii tarafından yılda en az iki kez gerçekleştirilir.
Denetimlerde; yetiştiricilik uygulamaları, pomolojik özellikler, hasat, depolama, ambalajlama ve menşe adı kullanımına uygunluk kontrol edilir.
Sonuç
Lapseki Şeftalisi; iklimi, toprağı ve üretim kültürüyle şekillenmiş, Marmara Bölgesi’nin öne çıkan coğrafi işaretli tarım ürünlerinden biridir. Menşe adı tescili sayesinde hem üretici emeği korunmakta hem de tüketiciye güvenilir, kaliteli ve izlenebilir bir ürün sunulmaktadır.
Bu yazıdaki teknik veriler, Türk Patent ve Marka Kurumu'nun 1101 Tescil No'lu Coğrafi İşaret tescil belgesinden derlenmiştirCoğrafi işaret tescil durumları ve ürün standartları zaman içerisinde güncellenebilir veya değişiklik gösterebilir. Çanakkale iline ait tescilli ürünlerin en güncel listesine ve resmi verilere ulaşmak için
Yorum Gönder