🏛️ ÇANAKKALE ŞEHİTLİKLERİ, ANITLAR VE TÖRENLER
10 Soru 10 Cevap | Kategori 6: Şehitlikler ve Anıtlar (Güncellenmiş Son Versiyon)
Cevap: Çanakkale Şehitleri Anıtı (Abidesi), Gelibolu Yarımadası'nda Hisarlık Tepe'de (Morto Koyu'na bakan stratejik nokta) yer alır.
- Temel atma: 17 Nisan 1954 (1944 proje yarışması sonrası, II. Dünya Savaşı nedeniyle gecikmeli başladı).
- Tamamlanma ve açılış: 21 Ağustos 1960 (İkinci Anafartalar Zaferi'nin 45. yılı töreniyle).
- Yükseklik: 41,7 metre (dört ayak + kubbe).
Alt katında müze, rölyefler ve sembolik şehitlik bulunur; tavanda mozaik Türk bayrağı vardır.
Cevap: Gelibolu Yarımadası'nda 50'den fazla şehitlik ve anıt var. En önemlileri:
- Çanakkale Şehitleri Anıtı (en büyük sembol)
- 57. Alay Şehitliği (Arıburnu, Mustafa Kemal'in emriyle sonuna kadar direnen alay)
- Conkbayırı Şehitliği ve Atatürk Anıtı
- Seddülbahir Kahramanlık Anıtı
- Mehmetçik Anıtı
- Yahya Çavuş Şehitliği
- Bomba Sırtı Şehitliği
- Kınalı Hasan'ın Mezarı (sembolik genç şehit)
Bunlar Tarihi Alan Başkanlığı tarafından korunur.
Cevap: Anzak anıtları Gelibolu Yarımadası'nda:
- Anzak Koyu (çıkarma noktası, şafak ayini yeri)
- Lone Pine Anıtı (Avustralya anıtı, büyük kayıplar)
- Chunuk Bair Anıtı (Conkbayırı'nda, Yeni Zelanda anıtı)
- The Nek Anıtı (Avustralya)
- Kanlısırt (Lone Pine civarı)
Her yıl 25 Nisan'da törenler yapılır; binlerce ziyaretçi gelir.
Cevap: Anıtlar şu anlamları taşır:
- Şehitleri anma ve onurlandırma (vatan için can verenleri ölümsüzleştirme)
- Kahramanlığı ve direnişi simgeleme (57. Alay, Seyit Onbaşı gibi)
- Barış ve dostluk mesajı (Atatürk'ün Anzak annelerine ünlü mektubu: "Onlar artık bizim evlatlarımızdır")
- Tarihi koruma ve gelecek nesillere aktarma
- Eski düşmanlarla kardeşlik (Anzak törenlerinde vurgulanan barış ruhu)
Anıtlar milli birlik ve bağımsızlık sembolüdür.
Cevap: 18 Mart Çanakkale Zaferi ve Şehitleri Anma Günü törenleri:
- Ana tören: Çanakkale Şehitleri Anıtı önü (resmi program, Cumhurbaşkanı ve devlet erkanı katılımı)
- Çanakkale merkez (şehir etkinlikleri, konserler, geçit törenleri)
- İkincil yerler: Seddülbahir, Arıburnu, Conkbayırı şehitlikleri
Şehit aileleri, gaziler ve vatandaşlar katılır; mehter, dua ve saygı duruşu yapılır.
Cevap: 25 Nisan Anzak Günü (Anzac Day) törenleri her yıl:
- Şafak ayini (Anzak Koyu'nda, güneş doğarken dua ve saygı duruşu)
- Resmi törenler (Lone Pine, Chunuk Bair, The Nek anıtlarında)
- Binlerce Avustralyalı ve Yeni Zelandalı ziyaretçi (pilgrimage)
- Aileler atalarının mezarlarını ziyaret eder
- Barış ve dostluk mesajları (Türk yetkililer de katılır)
Avustralya ve Yeni Zelanda'da ulusal tatil; Gelibolu'da büyük katılım olur.
Cevap: Gelibolu Yarımadası'nda İtilaf Devletleri'ne ait mezarlık sayısı:
- CWGC (Commonwealth) kayıtlarında 31 Commonwealth mezarlığı/anıt (İngiliz, Avustralya, Yeni Zelanda, Kanada, Hindistan vb. dahil)
- Fransız mezarlıkları: 5-6 civarı (örneğin Seddülbahir Fransız Mezarlığı)
- Toplam yabancı askeri mezarlık ve anıt: 35-40 arası (bazıları küçük toplu mezarlar)
CWGC bakımını üstlenir; ziyaret ücretsizdir.
Cevap: Şehitlikler ve anıtlar Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı (CATAB, Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı) tarafından korunur:
- Milli park statüsü (1973'ten beri Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı)
- Sürekli bakım, restorasyon ve çevre düzenlemesi
- Ziyaretçi yönetimi (giriş ücretli/ücretsiz günler, rehberlik)
- Güvenlik, temizlik ve tarihi doku koruma
- Uluslararası anlaşmalar (CWGC ile yabancı mezarlıklar için işbirliği)
Başkanlık yangın, erozyon ve doğal afetlere karşı da önlem alır.
Cevap: Toplu mezarlar (şehitlikler) şu nedenlerle oluşturuldu:
- Savaşta ölü sayısı çok fazlaydı (günlük yüzlerce şehit)
- Siperler arasında kalan ölüler günlerce toplanamıyordu (ateş altında)
- Salgın hastalık riski (kolera, tifüs) nedeniyle hızlı gömme zorunluydu
- Kimlik tespiti çoğu zaman imkânsızdı (yüzlerce asker aynı anda şehit)
- Savaş sonrası toplu şehitlikler yapıldı; üzerlerine anıtlar dikildi
Bu, dönemin şartlarında en insani ve pratik yöntemdi.
Cevap: Anıttaki sembolik unsurlar:
- Yükseklik: 41,7 metre (göğe yükselişi simgeler)
- Dört ayak: Türk milletinin sağlam temellerini, yıkılmazlığını ve dört yöne (deniz/kara) hakimiyeti temsil eder; uzaktan "M" (Mehmetçik) harfi görünür
- Sekiz rölyef: Dörtü deniz savaşlarını, dörtü kara savaşlarını anlatır
- Kubbe ve Türk bayrağı: Zaferin gölgesini ve milli birliği simgeler
Anıtta bireysel isim listesi yok; toplam şehitleri (resmi ~57.000 şehit, ~250.000 zayiat) sembolik olarak anar. Yanında sembolik şehitlik ve Meçhul Asker Kabri vardır.
Yorum Gönder
"Değerli ziyaretçimiz; Sarısıvat Kültür Rehberi'ne katkınız için teşekkürler. Yorumunuz, incelememizin ardından kısa süre içinde yayına alınacaktır."