⚔️ ÇANAKKALE SAVAŞI'NIN SEYRİ VE STRATEJİK OLAYLAR
10 Soru 10 Cevap | Kategori 3: Savaşın Seyri
Cevap: 25 Nisan 1915, Çanakkale'de kara savaşlarının başladığı ve Gelibolu Yarımadası'na büyük çıkarma yapıldığı gündür. İtilaf Devletleri üç ana noktadan çıkarma gerçekleştirdi:
- Seddülbahir bölgesi (İngiliz ve Fransız birlikleri, asıl hedef)
- Arıburnu bölgesi (Anzak birlikleri, kuzeyde)
- Kumkale (Fransız birlikleri, Anadolu yakasında şaşırtma/oyalama harekâtı)
Türk savunması, özellikle Mustafa Kemal'in inisiyatifiyle Conkbayırı'na sevk ettiği birliklerle düşmanı durdurmayı başardı. Bu gün, Anzaklar tarafından her yıl "Anzak Günü" (ANZAC Day) olarak anılır ve Avustralya/Yeni Zelanda'da ulusal tatildir.
Cevap: Anzak (ANZAC), Avustralya ve Yeni Zelanda Kolordusu'nun (Australian and New Zealand Army Corps) kısaltmasıdır. İngiliz İmparatorluğu'nun sömürge askerleri olarak Çanakkale'ye getirildiler. Kendi ülkelerinden binlerce kilometre uzakta, bilmedikleri bir cephede savaştılar ve ağır kayıplar verdiler (yaklaşık 28.000 Avustralyalı + 8.000 Yeni Zelandalı zayiat). Çanakkale deneyimi, bu iki ülkenin ulusal bilinç ve bağımsızlık duygusunun oluşmasında dönüm noktası oldu.
Cevap: Conkbayırı, Gelibolu Yarımadası'nın en stratejik tepelerinden biridir; yüksekliği nedeniyle burayı ele geçiren taraf Boğaz'ı kontrol edebilirdi. 10 Ağustos 1915'te Mustafa Kemal komutasındaki Türk birlikleri, burada büyük bir karşı taarruzla düşmanı püskürttü. Bu muharebede Atatürk'ün göğsüne isabet eden şarapnel parçası cebindeki saate çarparak hayatını kurtardı (saat parçalandı). Zafer, İtilaf'ın ilerleyişini durdurdu.
Cevap: Anafartalar Zaferi, Ağustos 1915'te (özellikle 9-10 Ağustos Birinci Anafartalar Muharebesi) Mustafa Kemal'in Anafartalar Grup Komutanı olarak kazandığı kritik zaferdir. İtilaf Devletleri Suvla Koyu'na yeni çıkarma yaparak boğazı ele geçirmek istedi. Mustafa Kemal'in taarruzları düşmanı durdurdu; savaşın kaderini değiştiren dönüm noktalarından biri oldu ve Türk direnişinin sembolü haline geldi.
Cevap: Çanakkale siper savaşı, dünyanın en yakın mesafeli cephelerinden biriydi. Bazı noktalarda siperler arası mesafe 8-10 metre (hatta en yakın yerlerde 4-8 metre) kadardı. Askerler birbirlerinin konuşmalarını duyabiliyor, sigara/konserve atabiliyor veya el bombası fırlatabiliyordu. Atatürk'ün ünlü ifadesi: "Siperler arası 8 metre, yani ölüm muhakkak." Bu yakınlık, savaşın vahşetini ve kayıpları artırdı.
Cevap: Evet, İtilaf Devletleri (özellikle Ağustos 1915 ve sonrası) klor gazı gibi zehirli gaz kullandı. Ancak rüzgar ters esince gaz kendi askerlerine döndü ve büyük zarar verdi. Türk tarafı kimyasal silah kullanmadı. Bu kullanım, uluslararası harp hukukuna (Lahey Sözleşmesi) aykırıydı ve tepki çekti.
Cevap: Evet, İngiliz ve Fransız denizaltıları Boğaz'ı geçmeye çalıştı; bazıları Marmara Denizi'ne girip Türk gemilerini batırdı. En ünlüsü:
- Avustralya AE2 denizaltısı Marmara'ya geçti ama sonra batırıldı.
- İngiliz E11, Türk gemilerine saldırdı.
Türk topçusu, mayınlar ve torpidobotlar birçok denizaltıyı batırdı; bu operasyonlar Boğaz savunmasını zorladı.
Cevap: Evet, Çanakkale havacılık tarihinde önemli bir cepheydi. İtilaf Devletleri keşif, bombardıman ve gözetleme için uçakları yoğun kullandı (dünyada ilk kez bu ölçekte). Türk tarafının sınırlı uçağı vardı; Alman pilotlar (örneğin Hans Joachim Buddecke) hava savunması yaptı. İlk Türk hava şehidi Yüzbaşı Fazıl Bey burada şehit düştü.
Cevap: En uzun süren muharebelerden biri Kirte Muharebeleri'dir (Nisan-Mayıs 1915 arasında üç aşamalı: Birinci, İkinci ve Üçüncü Kirte). Yaklaşık 1 ay sürdü. İngiliz ve Fransız kuvvetleri Kirte köyünü ve Alçıtepe'yi ele geçirip Kilitbahir Platosu'na ulaşmak istedi ama Türk savunması karşısında başarısız oldu; ağır kayıplar verildi.
Cevap: Evet, cephede birkaç ateşkes olsa da en önemlisi 24 Mayıs 1915'te (Arıburnu bölgesinde) ilan edilendir. 19 Mayıs Türk taarruzundan sonra siperler arası ölüler için 8-9 saatlik (sabah 07:30-16:15 civarı) ateşkes yapıldı. Askerler ölülerini gömdü, birbirleriyle sigara, çikolata, konserve değiş tokuşu yaptı ve sohbet etti. Bu insani an, savaşın vahşeti yanında insanlığın hâlâ var olduğunu gösteren tarihi bir olaydır.
Yorum Gönder
"Değerli ziyaretçimiz; Sarısıvat Kültür Rehberi'ne katkınız için teşekkürler. Yorumunuz, incelememizin ardından kısa süre içinde yayına alınacaktır."