Çanakkale, her köşesinde binlerce yıllık hikâyeler barındıran ve Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin en kutsal hatıralarıyla örülü yaşayan bir tarihtir. Bu envanter; Gelibolu Yarımadası'ndaki tarihi alanlardan Çanakkale Merkez'e, Biga'dan Lapseki'ye kadar il genelinde yer alan Türk anıt, şehitlik ve mezar yapılarını kapsamlı bir şekilde bir araya getirmektedir. Sadece birer askeri savunma noktası veya mezarlık değil; vatan sevgisinin ve fedakârlığın somut birer abidesi olan bu yapılar, imparatorluğun dört bir yanından gelen kahramanların omuz omuza yattığı kutsal mekânlardır.
Aşağıdaki tablo; resmi kayıtlar, bilimsel araştırmalar ve titiz bir saha arşivi ışığında hazırlanan, Çanakkale’nin bu hüzünlü ve gururlu mirasını belgeleyerek gelecek nesillere aktarmayı amaçlayan en güncel dökümü sunmaktadır.
Çanakkale Türk Anıt, Şehitlik ve Mezar Yapıları Kapsamlı Envanteri
| No | Anıt, Şehitlik ve Mezar Yapıları | İlçe |
|---|---|---|
| 1 | 17. Alay K. Bnb. Hüseyin Hilmi Bey Anıtı | Eceabat |
| 2 | 57. Piyade Alayı Şehitliği | Eceabat |
| 3 | 57. Alay Yb. Hüseyin Avni Şehitliği | Eceabat |
| 4 | Ağadere Hastane Şehitliği | Eceabat |
| 5 | Akbaş Şehitliği ve Anıtı | Eceabat |
| 6 | Alçıtepe (Kirte) Şehitliği | Eceabat |
| 7 | Alçıtepe Garnizon Anıtı | Eceabat |
| 8 | Anadolu Hamidiye Şehitliği ve Anıtı | Merkez |
| 9 | Anafartalar Şehitliği | Eceabat |
| 10 | Anzak Koyu Kitabesi (Sahil Yazıtı) | Eceabat |
| 11 | Asteğmen Halit Efendi Mezarı | Eceabat |
| 12 | Atatürk Anıtı (Conkbayırı) | Eceabat |
| 13 | Atatürk'ün Saatinin Parçalandığı Yer | Eceabat |
| 14 | Balkan Harbi Şehitliği | Gelibolu |
| 15 | Biga Şehitliği ve Anıtı | Biga |
| 16 | Binbaşı Ali Zeynel Abidin Mezarı | Eceabat |
| 17 | Büyük Anafarta Köy Şehitliği | Eceabat |
| 18 | Büyük Kemikli Anıtı (Kitabesi) | Eceabat |
| 19 | Conkbayırı Atatürk Zafer Anıtı | Eceabat |
| 20 | Conkbayırı Mehmetçik Kitabeleri | Eceabat |
| 21 | Conkbayırı Şehitlik Mezarı | Eceabat |
| 22 | Çamburnu Şehitliği | Eceabat |
| 23 | Çamtekke (Kumköy) Şehitliği | Eceabat |
| 24 | Çanakkale Şehitler Abidesi | Eceabat |
| 25 | Çardak Arıburnu Şehitliği | Lapseki |
| 26 | Çataldere Şehitliği ve Anıtı | Eceabat |
| 27 | Damakçılık Bayırı Kitabesi | Eceabat |
| 28 | Dur Yolcu Kitabesi (Yazısı) | Eceabat |
| 29 | Dumlupınar Anıtı | Gelibolu |
| 30 | Eceabat İsimsiz Yüzbaşı Şehitliği | Eceabat |
| 31 | Er Halil İbrahim Mezarı | Eceabat |
| 32 | Gelibolu Şehitliği | Gelibolu |
| 33 | Gelibolu Şehit Denizciler Anıtı | Gelibolu |
| 34 | Gözetleme Tepe Şehitliği ve Anıtı | Eceabat |
| 35 | Gümüşçay (Dimetoka) Şehitliği | Biga |
| 36 | Halileli (Cevat Paşa) Şehitliği | Merkez |
| 37 | Halileli Batarya Şehitliği (Keşif) | Merkez |
| 38 | Hasan Mevsuf Şehitliği ve Anıtı | Merkez |
| 39 | Hastane Bayırı Şehitliği ve Anıtı | Merkez |
| 40 | Havuzlar Şehitliği ve Anıtı | Eceabat |
| 41 | İlk Şehitler Anıtı | Eceabat |
| 42 | İntepe Hava Şehitliği | Merkez |
| 43 | Kumkale Ovası İntepe Batarya Şehitliği | Merkez |
| 44 | İsimsiz Topçu Yüzbaşı Şehitliği | Eceabat |
| 45 | İstihkâm Yüzbaşı Tahir Bey Anıtı | Eceabat |
| 46 | Kabatepe Arıburnu Sahil Anıtı | Eceabat |
| 47 | Kabatepe Tanıtım Merkezi Anıtı | Eceabat |
| 48 | Kanlısırt Kitabesi (Anıtı) | Eceabat |
| 49 | Karabiga Şehitliği | Biga |
| 50 | Karayörük Deresi Şehitliği | Eceabat |
| 51 | Kaymakam (Yarbay) Hasan Bey Şehitliği | Eceabat |
| 52 | Kemalyeri Kitabesi (Anıtı) | Eceabat |
| 53 | Kesikdere Şehitliği | Eceabat |
| 54 | Kireçtepe Jandarma Anıt ve Şehitliği | Eceabat |
| 55 | Kocadere Hastane Şehitliği | Eceabat |
| 56 | Köseburnu Barbaros (Bahriye) Şehitliği | Merkez |
| 57 | Kumkale Kale Şehitliği | Merkez |
| 58 | Lapseki Şehitliği | Lapseki |
| 59 | Mareşal Fevzi Çakmak Anıtı | Eceabat |
| 60 | Meçhul Asker Mezarı | Eceabat |
| 61 | Mehmet Çavuş Anıtı | Eceabat |
| 62 | Mehmetçiğe Derin Saygı Anıtı | Eceabat |
| 63 | Mülazım-ı Sani Mustafa Efendi Şehitliği | Eceabat |
| 64 | Mustafa Efendi Mezarlığı (Şahindere) | Eceabat |
| 65 | Müftü Efendi Mezarı | Eceabat |
| 66 | Ortaköy Şehitliği | Gelibolu |
| 67 | Rumeli Mecidiye Şehitliği ve Anıtı | Eceabat |
| 68 | Sancaktar Kerami Şehitliği | Gelibolu |
| 69 | Sargıyeri Anıtları ve Şehitliği | Eceabat |
| 70 | Sarıtepe Şehitliği | Eceabat |
| 71 | Seddülbahir Cephanelik Şehitliği | Eceabat |
| 72 | Seyit Onbaşı Heykeli (Anıtı) | Eceabat |
| 73 | Soğanlıdere Hava Şehitliği | Eceabat |
| 74 | Soğanlıdere Hastane Şehitliği | Eceabat |
| 75 | Son Ok Anıtı | Eceabat |
| 76 | Suyatağı Anıtı | Eceabat |
| 77 | Şahindere Şehitliği | Eceabat |
| 78 | Talat Göktepe Anıtı | Eceabat |
| 79 | Tarihe Saygı Anıtı ve Parkı | Eceabat |
| 80 | Türk Askerine Saygı Anıtı | Eceabat |
| 81 | Üsteğmen Ali Rıza Efendi Mezarı | Eceabat |
| 82 | Üsteğmen Hasan Tahsin Efendi Şehitliği | Eceabat |
| 83 | Üsteğmen Nazif Çakmak Anıtı | Eceabat |
| 84 | Yahya Çavuş Şehitliği ve Anıtı | Eceabat |
| 85 | Yalova Şehitliği | Eceabat |
| 86 | Yarbay Halid Bey ve Ziya Bey Şehitliği | Eceabat |
| 87 | Yarbay Hüseyin Avni Bey Şehitliği | Eceabat |
| 88 | Yusufçuktepe Kitabeleri (Anıtları) | Eceabat |
| 89 | Yüzbaşı Mehmet Şehitliği | Eceabat |
| 90 | Zığındere Nuri Yamut Anıtı | Eceabat |
| 91 | Süngübayırı Şehitliği | Eceabat |
| 92 | Albayrak Şehitliği | Eceabat |
| 93 | Kılıçbayırı Şehitliği | Eceabat |
| 94 | Kılıçdere Şehitliği | Eceabat |
| 95 | Madam Erika Mezarı | Eceabat |
| 96 | Kanlı Bomba Anıtı | Eceabat |
Envanter Notları ve Bilgilendirme
Arşiv ve Metodoloji: Bu envanter, yazarın fotoğraf arşivine ve yerel gözlemlerine dayanmaktadır. Listenin doğrulanmasında Çanakkale Valiliği, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı (ÇATAB), resmi yayınlar ve Vikipedi verileri ve diğer kaynaklar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir.
Gerçek ve Sembolik Yapılar: Tablodaki yapılar; kahramanlarımızın naaşlarının bizzat bulunduğu "gerçek şehitlikler ile aziz hatıralarını onurlandırmak için inşa edilen "sembolik anıt ve kitabeleri" bir arada sunmaktadır.
Bölgesel Hassasiyetler: Çanakkale Merkez sınırları içerisinde kalan Nara Kalesi (Köseburnu Barbaros Şehitliği bölgesi) ve Kumkale Kalesi gibi bazı noktalar askeri yasak bölge statüsünde olduğundan, bu alanlara erişim özel izne tabi olabilir veya ziyaret kısıtlaması bulunabilir.
Araştırmacı Teşekkürü: Biga, Gümüşçay ve Karabiga gibi cephe gerisi hastane şehitliklerinin tespit edilerek gün yüzüne çıkarılmasında büyük emeği olan merhum araştırmacı-yazar Engin Gürsu’nun katkıları bu envanterin temel taşlarından biridir.
Restorasyon Uyarıları: Tarihi alan içerisindeki bazı anıt ve şehitlikler, koruma planları çerçevesinde zaman zaman restorasyon çalışmalarına alınabilmektedir; bu durum geçici ziyaret kısıtlamalarına yol açabilir. Tarih: 03.03.2026
Gerçek ve Sembolik Yapılar: Tablodaki yapılar; kahramanlarımızın naaşlarının bizzat bulunduğu "gerçek şehitlikler ile aziz hatıralarını onurlandırmak için inşa edilen "sembolik anıt ve kitabeleri" bir arada sunmaktadır.
Bölgesel Hassasiyetler: Çanakkale Merkez sınırları içerisinde kalan Nara Kalesi (Köseburnu Barbaros Şehitliği bölgesi) ve Kumkale Kalesi gibi bazı noktalar askeri yasak bölge statüsünde olduğundan, bu alanlara erişim özel izne tabi olabilir veya ziyaret kısıtlaması bulunabilir.
Araştırmacı Teşekkürü: Biga, Gümüşçay ve Karabiga gibi cephe gerisi hastane şehitliklerinin tespit edilerek gün yüzüne çıkarılmasında büyük emeği olan merhum araştırmacı-yazar Engin Gürsu’nun katkıları bu envanterin temel taşlarından biridir.
Restorasyon Uyarıları: Tarihi alan içerisindeki bazı anıt ve şehitlikler, koruma planları çerçevesinde zaman zaman restorasyon çalışmalarına alınabilmektedir; bu durum geçici ziyaret kısıtlamalarına yol açabilir. Tarih: 03.03.2026
Veri Kaynakları
- Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı - Şehitlik ve Anıtlar
- Çanakkale Valiliği - Şehitlikler ve Anıtlar Rehberi
- Vikipedi - Gelibolu Tarihî Alanı Eserler Listesi
- SARISIVAT - Çanakkale Anıt ve Şehitlikler Arşivi
- Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü - Koruma Kurulu Kararları
- Web Archive - Çanakkale İli Tarihi Arşivi
⚠️
YASAL UYARI
Bu makalede yer alan tüm metinler, araştırmalar ve saha çalışmaları SARISIVAT - Çanakkale Kültür, Tarih ve Gezi Rehberi projesine aittir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca, kaynak gösterilse dahi içeriğin tamamı izinsiz kopyalanamaz.
İhlal tespiti durumunda Google DMCA üzerinden yasal işlemler başlatılmaktadır. Alıntı yapmak için sarisivat.com adresine aktif bağlantı verilmesi zorunludur.
© Hüseyin Aşkı – SARISIVAT (sarisivat.com) © 2007-2026. Tüm hakları saklıdır.
Yorum Gönder
"Değerli ziyaretçimiz; Sarısıvat Kültür Rehberi'ne katkınız için teşekkürler. Yorumunuz, incelememizin ardından kısa süre içinde yayına alınacaktır."